ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਜੀ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਾਨ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉੱਚੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤਾਂਬੇ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੋਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੰਭੀਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਝੁਕਾਅ ਹੈ, ਚਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਸਿਰ ਹਨ, ਚਾਰ ਭਾਗ ਹਨ, ਚਾਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਚਾਰ ਰਾਨਾਂ ਹਨ ਤੇ ਚਾਰ ਸਮਾਨਤਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੌਦਾਂ ਜੋੜੇ ਹਨ, ਚਾਰ ਦੰਦ ਹਨ, ਚਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਹੋਠ, ਜਬੜੇ ਤੇ ਨੱਕ ਹਨ, ਪੰਜ ਕੋਮਲ ਗੁਣ ਹਨ ਤੇ ਅੱਠ ਵੰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਦਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੁਣ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਦੋ ਚਿੱਟੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਛੇ ਉਚਾਈਆਂ ਤੇ ਨੌਂ ਪਤਲੇ ਅੰਗ ਹਨ। ਰਘੁਨੰਦਨ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਫੈਲਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਜੀ ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰੀਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਦਯਾ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਯਤ ਹਨ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਵੱਖਰੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਅਣਮਾਪ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ, ਰੂਪ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਰਾਮ ਜੀ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ, ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ ਹਰ ਥਾਂ ਫਿਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਡਰ ਕਰਕੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਬੜਾ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਵੀ, ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਰਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਸਥਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਛਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੂਗ੍ਰੀਵ ਡਰ ਕਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ। ਮੈਂ ਸੂਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਸ਼ੇਰ-ਸਮਾਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਮੰਗਲ ਚਿੰਨਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਥੇ ਲੈ ਆਇਆ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੂਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਮਿਲਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਡੂੰਘਾ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ—ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ—ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਹਨ, ਨੇ ਸੂਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿੱਤਾ। ਸੂਗ੍ਰੀਵ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਵੱਲੋਂ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਤੁਹਾਡੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁੱਖ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਨ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਸੂਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਦੱਸੀ। ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਸੂਗ੍ਰੀਵ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਡੁੱਬੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਗਹਿਣਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ ਸਨ, ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਲਿਆ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਗਹਿਣੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਤੇ ਮੈਂ ਖੁਦ ਉਹ ਲੈ ਆਇਆ। ਉਹ ਗਹਿਣੇ ਧੁਨੀ ਕਰਦੇ, ਵਿਖੇਰੇ ਪਏ ਸਨ, ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਮਨ ਉਦਾਸ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋ ਪਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਸ਼ਰਥ ਨੰਦਨ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਦੀ ਅੱਗ ਭੜਕ ਉਠੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਲੇਟਿਆ ਰਿਹਾ। ਮੈਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਉੱਠਾਇਆ। ਉਹ ਕੀਮਤੀ ਗਹਿਣੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਉਹ ਸੂਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਪਤਿਵਰਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਣ ਕਰਕੇ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਜੀ ਸਦਾ ਦੁੱਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਮਹਾਨ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਲਈ, ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣੀ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਚਿੰਤਾ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੂੰ ਸਦਾ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਹੋਵੇ। ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਹਿਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਭਾਰੀ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਕੰਬ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਹਾਵਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਘੁੰਮ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ। ਹੇ ਜਨਕ ਕੁਮਾਰੀ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਰਘੁਨੰਦਨ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸੱਜਣਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਣਗੇ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਜੀ ਤੇ ਸੂਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਫਿਰ ਤੇਰੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਥੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਾਲੀ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਸੂਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਵਾਨਰ ਤੇ ਰੀਛ ਸੈਨਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਣੀ, ਰਾਮ ਤੇ ਸੂਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਬਣੀ। ਮੈਨੂੰ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੱਖੋਂ ਦੂਤ ਜਾਣੋ। ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਸੂਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਤੇਰੀ ਖੋਜ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ-ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਲਵਾਨ ਵਾਨਰ ਭੇਜੇ। ਵਧੀਆ ਸੂਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉਹ ਵਾਨਰ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸੀਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਨਰ, ਉਸਦੇ ਬਚਨ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੇਰੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।