ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਗਾਰੇ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਚਮੜੀ ਮਲਾਇਮ ਤੇ ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੁਡੌਲ ਤੇ ਅੰਗ-ਪ੍ਰਤਿਅੰਗ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਤੇ ਵਿਅਕਤ ਸੀ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਮਬੇ ਵਾਂਗ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ, ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਝੁਕਾਅ, ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਤਿੰਨ ਸਿਰ, ਚਾਰ ਹਿੱਸੇ, ਚਾਰ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਚਾਰ ਰਾਨਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਸਨ। ਉਸ ਕੋਲ ਚੌਦਾਂ ਜੋੜੇ, ਚਾਰ ਦੰਦ, ਚਾਰ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਚਾਲ, ਵੱਡੇ ਹੋਠ, ਜਬੜੇ ਤੇ ਨੱਕ, ਪੰਜ ਕੋਮਲ ਗੁਣ ਅਤੇ ਅੱਠ ਵੰਸ਼ ਸਨ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਸ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਦਸ ਚੌੜੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਤਿੰਨ ਵਲੋਂ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੋ ਚਿੱਟੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਛੇ ਉਭਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਨੌਂ ਪਤਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਤਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਤੇਜਸਵੀ, ਦਇਆਵਾਨ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਥਾਂ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ, ਜੋ ਵੱਖਰੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਸੋਮਿਤ੍ਰਿ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਅਪਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਪਿਆਰ, ਰੂਪ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਮਾ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ, ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਬਲੀ ਬੰਦੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ ਹੇਠਾਂ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਵੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਦੇਖਿਆ; ਅਸੀਂ ਵੀ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੇ ਸਨ। ਅਸੀਂ ਰਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਸਥਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਫਿਰ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਛਾਲਾ ਪਹਿਨੇ, ਚੰਗੇ ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਇਲਾਕੇ ਵੱਲ ਆਏ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਤੇ ਬਾਹਦੁਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ। ਉਹ ਡਰ ਕਰਕੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਉਸ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਭੇਜਿਆ; ਤਾਂ ਮੈਂ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ; ਮੈਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ, ਜਦ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਬੈਠਾ, ਉਸ ਥਾਂ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਵਾਦ ਤੋਂ ਗਹਿਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੋ ਗਈ; ਉਥੇ ਹੀ, ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਂਦੇ ਹੋਏ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ; ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਨੇ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਇਹ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਤੇਰੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਚੋਟ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ; ਤੇ ਬਾਂਦਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਲਿਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗ੍ਰਹਿ ਵੱਲੋਂ ਪਕੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੂਰਜ; ਫਿਰ, ਤੇਰੇ ਗਹਿਣੇ, ਜੋ ਰਾਖਸਸ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਏ ਸਨ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਏ। ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕੇ; ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਖੁਦ ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਗਹਿਣੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁਖੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇਵਤਾਈ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਗਹਿਣੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰੋਂਦਾ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਅੱਗ ਭੜਕਾ ਲਈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਾ ਰਿਹਾ; ਮੈਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕੀਮਤੀ ਗਹਿਣੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ। ਤੇਰੇ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ, ਰਾਘਵ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦਾ ਪਹਾੜ। ਤੇਰੇ ਲਈ, ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣੀ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘਰ। ਤੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ, ਰਾਘਵ ਕੰਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਭਾਰੀ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ। ਸੁਹਾਵਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਘੁੰਮਦਾ, ਉਹ ਤੇਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਕਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਉਹ ਬਾਹਦੁਰ ਮਨੁੱਖ, ਰਾਘਵ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇਗਾ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ: ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਕਿਸਕਿੰਧਾ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਣੀ, ਰਾਮ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੋਈ; ਮੈਨੂੰ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਓਰੋਂ ਆਇਆ ਦੂਤ ਜਾਣ। ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਮੁੜ ਲੈ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਵੱਡੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਦਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਬਾਂਦਰ ਭੇਜੇ। ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਉਹ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਬਾਂਦਰ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲ ਪਏ।