ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਵਾਨਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਜਨਬੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸ਼ੱਕ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਉਹੀ ਰਾਵਣ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਤਪस्वੀ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰਿਆ ਸੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ; ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਸ਼ੱਕ ਗਲਤ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਰਾਮ ਦਾ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।” ਸੀਤਾ ਨੇ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਗੁਣ ਦੱਸ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕੰਢੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿੰਨੀ ਮਿੱਠੀ ਹੈ—ਮੈਂ, ਜੋ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਫੜੀ ਗਈ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਉਹ ਵਾਨਰ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਘੁਵੀਰ ਨੇ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੌਸਲਾ ਨਾ ਹਾਰਾਂ; ਸੁਪਨਾ ਵੀ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣਾ ਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ੁਭਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਕੀ ਇਹ ਮਨ ਦਾ ਭਰਮ ਹੈ, ਜਾਂ ਹਵਾ ਦਾ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ, ਜਾਂ ਪਾਗਲਪਨ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਜਾਂ ਮ੍ਰਿਗ ਮਰੀਚਿਕਾ?” “ਪਰ ਇਹ ਪਾਗਲਪਨ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਭਰਮ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਵਿਚ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ-ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਕਰਕੇ, ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਹੀ ਸਮਝਿਆ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਲਤਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਰਾਮ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਸਦਾ ਸਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਮਿੱਠੀ ਹੈ, ਬੋਲਣ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ। ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ, ਆਕਰਸ਼ਕ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਵਾਂਗ; ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰਥੀ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।” “ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਰਾਵਣ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਸੁੰਨ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਵੇਖੇਗੀ—ਧੀਰਜਵਾਨ ਰਾਮ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਛੱਡੇ ਤੀਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੋਣਗੇ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਰਾਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।” “ਰਾਮ ਨੇ ਤੇਰੇ ਸੁਖ-ਸਮਾਚਾਰ ਪੁੱਛ ਕੇ ਆਪਣਾ ਨਮਸਕਾਰ ਭੇਜਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਮਿੱਤਰ, ਵਾਨਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਵੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤੇਰੀ ਚਲਾਕੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਰਾਮ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ। ਵੈਦੇਹੀ, ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਜੀਵਿਤ ਹੈਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੈਂ; ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੂੰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖੇਗੀ।” “ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਹਨੁਮਾਨ ਹਾਂ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦਾ ਮੰਤਰੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਣਮਾਪ ਹੈ। ਮੈਂ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਡਮ, ਮੈਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਆਪਣਾ ਸ਼ੱਕ ਛੱਡ ਦੇ—ਮੇਰੀ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਵਾਨਰ, ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਲਕੜ-ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੱਸ, ਤਾਂ ਕਿ ਦੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਪਕੜੇ। ਰਾਮ ਦੀ ਉਚਾਈ, ਰੂਪ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਤੰਗਾਂ ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਰਵਾ ਕਰ।” ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਐਸਾ ਪੁੱਛਣ ‘ਤੇ, ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸੁਰਤ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। “ਵੈਦੇਹੀ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਭਾਗ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈਂ। ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਪਸ਼ਟ ਹਨ।” “ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਾਂਗ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ। ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਧੀਰਜ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ। ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੇ ਆਚਰਣ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਣ ਵਾਲਾ।” “ਰਾਮ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚਾਰ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਅਤੇ ਨਿਭਾਉਂਦਾ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਬਹੁਤ ਆਦਰਯੋਗ, ਨਿਸ਼ਚਲ ਨਿਸ਼ਾਚਾਰੀ, ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਭਾਰੀ, ਅਤੇ ਸਚੇ ਆਚਰਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼িক্ষਤ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਚੰਗੇ ਚਰਿਤਰ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਣ ਵਾਲਾ।” “ਯਜੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼िक्षਤ, ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਦਰਯੋਗ, ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ, ਵੇਦ, ਅਤੇ ਉਪਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਭਾ। ਵੱਡੀਆਂ ਮੋਢਾਂ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਾਂਹਾਂ, ਸੰਕ ਦੀ ਗਰਦਨ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ, ਲੁਕੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਲਾਲੀ ਮਿਸ਼ਰਤ ਅੱਖਾਂ—ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੱਸ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਆਸ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।