ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, “ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਸਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਬਿਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੂ ਕਰਾਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਆਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਰਾਖਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਲੱਭ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਹੌਂਸਲਾ ਦਿਆਂਗਾ। ਮੈਂ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਪਤਲਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਵਾਨਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸੁਚੱਜੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ। ਪਰ ਜੇ ਮੈਂ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਂਗ refined ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਸਿਤਾ ਜੀ ਸੋਚਣਗੀਆਂ ਕਿ ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਡਰ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਅਰਥਪੂਰਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਇਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜੇ ਜਾਨਕੀ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੁੜ ਡਰ ਜਾਵੇਗੀ। ਫਿਰ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲੀ, ਵਿਅਪਕ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਵਣ—ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਰਾਖਸ਼—ਮੰਨ ਕੇ ਚੀਕ ਪਵੇਗੀ। ਜੇ ਸਿਤਾ ਜੀ ਚੀਕ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਕਈ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ਣੀਆਂ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹਨ ਤੇ ਮੌਤ ਵਰਗੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਹਨ, ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਮੈਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਣਗੀਆਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਜਾਂ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਣਗੀਆਂ। ਜਦ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਤੇ ਛੱਜਾਂ ਵਿਚ ਉੱਡਦੇ ਵੇਖਣਗੀਆਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਉੱਡਣ-ਫੁੱਦਣ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸ਼ੱਕ ਕਰਣਗੀਆਂ। ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਣੀਆਂ ਡਰ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੰਪ ਉਠਦੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਣੀਆਂ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁਲਾ ਲੈਣਗੀਆਂ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹਨ। ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਬਾਣਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ, ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ ਜਾਣਗੇ। ਜੇ ਮੈਂ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਾਂਗਾ। ਕਈ ਤੇਜ਼ ਰਾਖਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਫੜ ਲੈਣਗੇ, ਮੇਰਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਮੈਂ ਫੜਿਆ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਇੱਥੇ, ਰਸਤਾ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਰਾਖਸ਼ ਹਨ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਜਾਨਕੀ ਲੁਕ ਕੇ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਦਦਗਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੋਚਣ ਉੱਤੇ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਾਨਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ, ਪਾਰ ਕਰ ਸਕੇ। ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜੇ ਮੈਂ ਸਿਤਾ ਜੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਾਂ, ਪਰ ਜੇ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਵੈਦੇਹੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਥਾਂ ਤੇ ਸਮਾਂ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਉਦੇਸ਼ ਵੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦੂਤ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਯੋਜਨਾ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਬੈਠਦੀ ਹੈ ਜੇ ਲਾਭ ਦੀ ਥਾਂ ਹਾਨੀ ਹੋਵੇ; ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਕਲਮੰਦ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਦੂਤ ਮਿਸ਼ਨ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਕੰਮ ਅਸਫਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਵਾਂ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਜਾਵੇ? ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੇ ਤੇ ਡਰ ਨਾ ਜਾਵੇ? ਐਸਾ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦੁਖੀ ਮਨ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣਗਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਧਰਮਿਕ ਗੱਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਇක්ෂਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕੇ, ਹਰ ਗੱਲ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਵਾਂਗਾ; ਤਾਂ ਜੋ ਸਿਤਾ ਜੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਲੈਣ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਐਸਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਬਲੀ ਹਨੁਮਾਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇਸ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਰਖ਼ਤ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੱਚੇ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰਕਾਂਡ ਦਾ ਇਕਤੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਹਨੁਮਾਨ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸੁਣ ਸਕਣ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦਸ਼ਰਥ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਰਥ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜੇ ਸਨ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਇੱਖਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ, ਤਪ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਸਮਰਾਟਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਬਲ ਵਿਚ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਹਿੰਸਾ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ, ਲਾਲਚੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਦਇਆਵਾਨ ਸੀ, ਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਉਹ ਇੱਖਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿਰਮੌਰ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਨਾਂ ਸੀ, ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਲਣ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਉਮਰ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਸੱਚ ਦੇ ਆਸਰੇ ਸੀ, ਦੇ ਹੁਕਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨਾਇਕ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਖਸ਼ਾਂ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਸੀ, ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਜਨਸਥਾਨ ਵਿਚ ਹੋਈ ਹੱਤਿਆ ਤੇ ਖਰ ਅਤੇ ਦੂषण ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੂੰ, ਜਾਨਕੀ, ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਫੜੀ ਗਈ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਮ੍ਰਿਗ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਠੱਗਿਆ, ਤੇ ਜਦ ਰਾਮ ਤੈਨੂੰ ਲੱਭਣ ਗਿਆ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਉਠਾ ਲੈ ਗਿਆ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾ ਸੀਤਾ।