ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਗੰਗਾ ਦਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਤਾਰਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਿਆਂ ਲਈ ਜਲ-ਤਿਲ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਲੀਨ ਰਹੇ। ਉਹ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪਰਾਇਣ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਭਗੀਰਥ ਸੀ—ਜੋ ਬੜੀ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਦਲੀਪ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਯਗ ਕਰਵਾਏ ਅਤੇ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਪਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਿਆਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕਣ ਕਾਰਨ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਰੋਗ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਭਗੀਰਥ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਲ ਤੇ ਦਲੀਪ ਇੰਦਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਭਗੀਰਥ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਸੰਤਾਨ ਦੇ, ਪਰ ਪ੍ਰਜਾ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਰਾਜਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਕਾਰਜ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਮੰਨਤ ਕਰਕੇ ਗੋਕਰਨ ਵਿੱਚ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ, ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਬਿਨਾ ਖਾਧੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚੀਤਾ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਭਗੀਰਥ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ।" ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਜੇਕਰ ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਸਫਲ ਹੋਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਸਗਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਜਲ ਮਿਲੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਥੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜਣ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ। ਇਹੀ ਵਰ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਭਗੀਰਥ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਪਰ, ਗੰਗਾ ਜੋ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਝੱਲਣ ਲਈ ਕੋਈ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਹਰਾ—ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ—ਇਹ ਬੋਝ ਝੱਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੰਗੂਠਾ ਰੱਖ ਕੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਪਸ਼ੁਪਤੀ, ਉਮਾਪਤੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਜੋ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਧੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰ ਲਵਾਂਗਾ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਦਰਿਤ ਸੀ, ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਅਤੇ ਤੀਬਰ ਗਤੀ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਰੀ। ਗੰਗਾ ਨੇ ਭਾਰੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ। ਪਰ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜਦ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਜਟਾ ਵਿੱਚ ਵੜੀ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਹਰਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕੀ ਰਹੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਭਗੀਰਥ ਦੀ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਬਿੰਦੁ ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਛੁੱਟੀ, ਤਾਂ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ—ਹਲਾਦਿਨੀ, ਪਾਵਨੀ, ਨਲਿਨੀ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵੱਗੀਆਂ। ਸੁਚਕਸ਼ੁ, ਸੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਚਲੀਆਂ। ਸੱਤਵੀਂ ਧਾਰਾ ਭਗੀਰਥ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀ। ਭਗੀਰਥ ਆਪਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ, ਗੰਗਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਤਰੀ। ਜਿਥੇ-ਜਿਥੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਗਿਆ, ਉਥੇ ਭਾਰੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੋਈ, ਮੱਛੀਆਂ, ਕਛੂਏ ਅਤੇ ਸ਼ੇਸ਼-ਨਾਗ ਵਰਗੇ ਜਲਚਰ ਗਿਰਦੇ ਜਾਂਦੇ। ਧਰਤੀ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉੱਠੀ। ਇਸ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਸਿੱਧ ਆਦਿ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨਾਂ 'ਚ ਆ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਗੰਗਾ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਤਰੀ, ਵਿਮਾਨ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਉਡਦੀਆਂ ਰਥੀਆਂ ਨਾਲ। ਦੇਵਤੇ ਉਥੇ ਨਾਵਾਂ 'ਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਸ ਅਦਭੁਤ, ਅਸਧਾਰਣ ਗੰਗਾ-ਅਵਤਰਨ ਨੂੰ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ ਆਸ਼ਚਰਜ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੰਗਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਈ, ਭਗੀਰਥ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਸਫਲ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਸਗਰ ਪਿਤਰਿਆਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਯੋਗ ਬਣਿਆ।