ਰਾਖਸ਼ਸੀਆਂ ਨੇ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੁਪਨਾ ਕੱਲ੍ਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ?” ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ, ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੇ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਮੈਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਵਯ ਹਾਥੀਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਪਲਕੀਨ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉੱਡ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਪਲਕੀਨ 'ਚ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ, ਸਫੈਦ ਹਾਰ ਤੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸਵਾਰ ਹੋਏ। ਅੱਜ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸਫੈਦ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਇੱਕ ਚਿੱਟੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਵੇਖਿਆ। ਸੀਤਾ, ਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚਮਕ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ। ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ, ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਫੈਦ ਹਾਰ ਤੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਉਹ ਜਨਕੀ ਕੋਲ ਆਏ। ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹਾਥੀ ਅੱਗੇ, ਜਨਕੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਕੰਧੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਗੋਦ ਤੋਂ ਉੱਡ ਕੇ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਪੋਂਝੇ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਤੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਲੰਕਾ ਦੇ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਸੀ। ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਅੱਠ ਫਿੱਕੇ ਬਲਦਾਂ ਵਾਲੀ ਰਥ ਵਿਚ ਇੱਥੇ ਆਏ। ਉਹ ਸਫੈਦ ਹਾਰ ਤੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਆਏ। ਫਿਰ, ਹੋਰ ਥਾਂ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਵੇਖਿਆ। ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਦਿਵਯ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਮੈਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਰਾਮ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਮ, ਜਿਸਦੀ ਚਮਕ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੈਵ-ਦਾਨਵਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਪੀ ਜਨਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਮੁੰਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਤੇਲ ਲਗਾਇਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਲਾਲ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਪੀ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਰਬੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ। ਅੱਜ ਰਾਵਣ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਔਰਤ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰ ਮੁੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਕਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗਧਿਆਂ ਦੀ ਰਥ 'ਚ, ਲਾਲ ਹਾਰ ਤੇ ਲਾਲ ਉਂਗਤੀਆਂ ਲਗਾਈ ਹੋਈ, ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਤੇਲ ਪੀ ਕੇ, ਹੱਸਦਾ, ਨੱਚਦਾ, ਮਨ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸਮਝ ਉਲਝੀ ਹੋਈ, ਗਧੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਡਰ-ਡਰ ਕੇ, ਗਧੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਇਕ ਭਿਆਨਕ, ਗੰਦੀ, ਅਸਹਿਣਯ, ਨਰਕ-ਸਮਾਨ ਹਨੇਰੀ 'ਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਗੰਦ ਤੇ ਮੈਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਰਾਵਣ ਉਸ 'ਚ ਜਲਦੀ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲ ਕੇ, ਮੈਲ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ; ਇੱਕ ਲਾਲ ਕਪੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੇ ਦਸ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਗਲ ਤੋਂ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਕਾਲੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਮੈਲ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਭ ਪੁੱਤਰ, ਸਿਰ ਤੇ ਤੇਲ ਲਗਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ; ਦਸ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਸੂਰ ਉੱਤੇ, ਤੇ ਇੰਦਰਜਿਤ ਡੋਲਫਿਨ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਇਆ। ਕੁੰਭਕਰਨ ਉਟ ਉੱਤੇ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਤੇ ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ, ਚਿੱਟੀ ਛਤਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਕੱਲਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਸਫੈਦ ਹਾਰ ਤੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਸਫੈਦ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਤੇ ਸੰਖ-ਘਟ ਤੇ ਡੋਲ, ਨੱਚ-ਗੀਤ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਮਹਾਂ ਹਾਥੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਜਿਸਦੀ ਗੂੰਜ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਆਇਆ। ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਭਾ ਬਣੀ, ਜਿੱਥੇ ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਸੀ; ਰਾਖਸ਼ਸ, ਲਾਲ ਹਾਰ ਤੇ ਲਾਲ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਖੂਨ ਪੀ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਲੰਕਾ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੀ ਹੋਈ, ਉਸਦੇ ਮਹਿਲ ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ। ਮੈਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਲੰਕਾ ਨੂੰ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਰਾਮ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਦੂਤ—ਬਾਂਦਰ—ਵੱਲੋਂ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ। ਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਔਰਤਾਂ, ਤੇਲ ਪੀ ਕੇ, ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਹਾਸੀ ਹੱਸਦੀਆਂ, ਰਾਖ਼ ਨਾਲ ਰਫੂ ਹੋਈਆਂ, ਵੇਖੀਆਂ। ਇਹ ਸਭ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਖਸ਼ਸ ਸਮੇਤ, ਲਾਲ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਗੋ-ਮੈਲ ਦੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ, ਤੁਸੀਂ ਜਾ ਕੇ ਖੁਦ ਵੇਖੋ—ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਣਗੇ; ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ, ਉੱਚ-ਮਰਯਾਦਾ ਵਾਲੇ, ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪਤਨੀ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਜਾਂ ਧਮਕੀ ਕਦੇ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਹੁਣ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਕੇਵਲ ਮਿੱਠੀ ਗੱਲ ਕਰੋ। ਆਓ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮਨਾਓ—ਇਹੀ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਸੁਪਨਾ ਇੰਝ ਆਵੇ, ਦੁੱਖਾਂ 'ਚ ਵੀ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਉਸ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਹੋਇਆ ਵੀ ਹੈ, ਰਾਖਸ਼ਸੀਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਓ—ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ। ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਡਰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ 'ਤੇ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਮੈਥਿਲੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਰਾਜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਰਾਖਸ਼ਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ 'ਚ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਅੰਗ-ਵਿਕਲਤਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ, ਨਾਂ ਹੀ ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਚਿੰਨ੍ਹ। ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਛਾਂ 'ਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਔਗੁਣ ਵੇਖਿਆ; ਇਹ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਆਈ ਹੈ, ਅਯੋਗ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ।