ਸੀਤਾ, ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ, ਗਹਿਰੀ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, "ਇੱਥੇ ਜਲਦੀ ਹੀ, ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਦੀ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਲੰਕਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਵੇਗੀ। ਕਾਸ਼! ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਣ ਲੈਣ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਥੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ।" ਪਰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਵਣ ਨੇ ਜੋ ਕਠੋਰ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। "ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮੌਤ ਹੁਣ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਪਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ। ਰਾਵਣ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਵੇਰ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵੰਜੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂ?" "ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਮੂਰਤ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕਣੀ, ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜ ਕੇ, ਵਿਵਸਵਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਜੇ ਰਾਮ, ਭਰਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਜੀਵਤ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜਾਣਦੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਖੋਜ ਨਾ ਕਰਨ।" "ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮੇਰੇ ਦੁਖ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਧਨਿਆ ਹਨ ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਕਮਲ-ਅੱਖੀ, ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।" "ਸ਼ਾਇਦ, ਉਸ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਲਈ, ਮੇਰਾ ਪਤਨੀ ਹੋਣਾ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦੋਸਤੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਰਾਮ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਕੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਹੀ ਡਿੱਗ ਗਈ ਹੈ, ਕਿ ਮੈਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੀ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜ ਗਈ ਹਾਂ?" "ਮੈਂ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੰਜੀ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਲਨ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਵੀਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੀਉਣ ਤੋਂ ਮਰਨਾ ਚੰਗਾ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ।" "ਸ਼ਾਇਦ, ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਭਰਾ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੜਾਂ ਅਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਜਾਂ, ਸ਼ਾਇਦ, ਉਹ ਵੀਰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹੋਣ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਐਸੇ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ; ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮੌਤ, ਇਸ ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।" "ਧਨਿਆ ਹਨ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜੋ ਸੱਚ ਦੇ ਕਰਕੇ ਆਦਰਿਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਭਾਗੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਅਪਿਆਰਾ।" "ਪਿਆਰੇ ਤੋਂ ਦੁਖ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਪਿਆਰੇ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੱਧ ਦੁਖ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੁਖ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ, ਪਾਪੀ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ, ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦੇਵਾਂਗੀ।" ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸਤਾਈਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗਹਿਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ, ਕੁਝ ਤੁਰਕੇ ਤੁਰਕੇ, ਰਾਵਣ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਫਿਰ, ਸੀਤਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ, ਮੁੜ, ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। "ਅੱਜ, ਓ ਅਯੋਗ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਬੁਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਮਾਸ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾਵਾਂਗੀਆਂ।" ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉਹ ਬੇਰਹਮੀ ਨਾਲ ਧਮਕਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਮਰਦਰਾ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀ ਤ੍ਰਿਜਟਾ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਜਾਗ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਆਪਣਾ ਮਾਸ ਖਾਓ, ਓ ਕਠੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ; ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ, ਜਨਕ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਧੀ ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਪੂਤ, ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕਦੀਆਂ।" "ਅੱਜ ਮੈਂ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣਾ, ਰੋਮਾਂ ਖੜੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਨਾਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।" ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ, ਹੁਣ ਡਰ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੁਪਨਾ ਕੱਲ੍ਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ?" ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਸੁਣ ਕੇ— ਤ੍ਰਿਜਟਾ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰਦੀ ਹੈ: "ਮੈਂ ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੀ ਪਲਕੀਨ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੀ ਹੋਈ, ਵੇਖੀ।" "ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਸਫੈਦ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਸਫੈਦ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਉਸ 'ਤੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਸਵਾਰ ਹੋਇਆ।" "ਅਤੇ, ਅੱਜ, ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਸਫੈਦ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਇੱਕ ਸਫੈਦ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਖੜੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ।" "ਸੀਤਾ, ਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਚਮਕ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੁੜ ਵੇਖਿਆ।" "ਉਹ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਸਵਾਰ ਹੋਇਆ; ਫਿਰ, ਦੋਵੇਂ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।" "ਸਫੈਦ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਉਹ ਜਨਕੀ ਕੋਲ ਆਏ; ਫਿਰ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ—" "ਜਨਕੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਬਾਂਹ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ; ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਗੋਦ ਤੋਂ ਛਲਾਂਗ ਲਗਾ ਕੇ, ਕਮਲ-ਅੱਖੀ—" "ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪੂੰਝਦੀ ਹੋਈ, ਫਿਰ, ਉਹ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਚੰਗਾ ਹਾਥੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨਾਲ, ਲੰਕਾ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।" "ਕਕੁਤਸਥਾ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ, ਅੱਠ ਫਿੱਕੇ ਸਾਂਡਾਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ ਰਥ 'ਤੇ, ਇੱਥੇ ਆਇਆ।" "ਸਫੈਦ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਆਇਆ; ਫਿਰ, ਹੋਰ ਜਗਾ, ਮੈਂ ਸੱਚੇ ਵੀਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।" ਇਸ ਤਰੀਕੇ, ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਕਥਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਨਾਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਸੀ।