ਲੰਕਾ, ਜੋ ਕਦੇ ਸ਼ੁਭ ਉਤਸਵਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕਮਈ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਹੁਣ ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਤੀ ਨਹੀਂ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਵਿਲਾਪ ਸੁਣਾਂਗਾ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਲੰਕਾ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਜਾਵੇਗੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਵੇਗੀ। ਕاش! ਉਹ ਮਹਾਂਵੀਰ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਹੂ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਹਨ, ਜਾਣ ਲਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਪਰ ਹੁਣ ਉਸ ਕਠੋਰ, ਨੀਚ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਜੋ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਦਾ ਨਿਰਣੇ ਕਰ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਸੋ ਮੌਤ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈ ਹੈ; ਇਹ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਕਸ਼ਸ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਹੁਣ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਪੱਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗੀ; ਇਹ ਮਾਸ-ਭੱਖਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਨਿਸਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੇਗਾ; ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਸਕਾਂਗੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਹੋਈ ਹਾਂ? ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਲਹੂ-ਰੰਗੀ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਮ-ਰਾਜ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗੀ। ਜੇ ਰਾਮ, ਭਰਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਜੀਵਿਤ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜਾਣਦੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਖੋਜ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੇ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਮੇਰੇ ਦੁਖ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਮਹਾਂਵੀਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੇਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਧਨ-ਧਨ ਹਨ ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਹਾਂਵੀਰ, ਕਮਲ-ਅੱਖੀ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਦ, ਉਸ ਬੁਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਲਈ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਰੱਖਣ ਦਾ ਕੋਈ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਨਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਦ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਰਾਮ ਕਦੇ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਕੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਹਾਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ, ਸੀਤਾ, ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ? ਮੈਨੂੰ ਜੀਵਣ ਤੋਂ ਮਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਜਦ ਮੈਂ ਮਹਾਨ-ਅਤਮਾ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਂਵੀਰ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਹੋਈ ਹਾਂ। ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ, ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਭਰਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੜ-ਫਲ ਖਾ ਕੇ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਾਂ ਫਿਰ, ਮਹਾਂਵੀਰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਵਣ ਨੇ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਐਸੇ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮੌਤ, ਇਸ ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਧਨ-ਧਨ ਹਨ ਉਹ ਮਹਾਨ-ਅਤਮਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਜੋ ਸਚ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਸੁਭਾਗੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਅਪਿਆਰਾ। ਜੋ ਪਿਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਦੁਖ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਅਪਿਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਮਹਾਨ-ਅਤਮਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੁਖ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਤਿਆਗੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਣ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗੀ, ਹੁਣ ਪਾਪੀ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਾਂ। ਹੁਣ, ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੀ ਸਤਾਈਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਸੀਤਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਤਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਔਰਤਾਂ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ, ਕੁਝ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਵਣ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਮੁੜ ਕਰਕਸ਼ ਬੋਲੀਆਂ, ਜੋ ਇੱਕੋ ਹੀ ਅਰਥ ਵਾਲੀਆਂ, ਪਰ ਦੁਸ਼ਟ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ। ਅੱਜ, ਅਯੋਗ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਮੰਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਤੇਰੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾ ਲੈਣਗੀਆਂ। ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਐਸਾ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਧਮਕੀ ਮਿਲਦੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਮਰਦਰਾਜ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਤ੍ਰਿਜਟਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਜਾਗ ਚੁਕਾ ਸੀ, ਐਸੇ ਬੋਲ ਬੋਲੀ। "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਮਾਸ ਖਾਓ, ਓ ਕਠੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸੀਓ; ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ, ਜਨਕ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਧੀ ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਪੁੱਤ, ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕਦੇ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਮੈਂ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ, ਰੋਂਗਟੇ ਖੜੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।" ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ, ਹੁਣ ਡਰ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੁਪਨਾ ਕੱਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ?" ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੇ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸੁਪਨਾ ਦੱਸਿਆ: "ਮੈਂ ਇੱਕ ਦਿਵਯ ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੀ ਪਲਕੀਨ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਡਦੀ ਹੋਈ ਦੇਖੀ।" "ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਸਫੈਦ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਪਲਕੀਨ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।" "ਅਤੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਸਫੈਦ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਸਫੈਦ ਪਹਾੜ ਤੇ ਖੜੀ ਹੋਈ ਦੇਖਿਆ।" "ਸੀਤਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚਮਕ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ; ਫਿਰ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂ ਹਾਥੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦੇਖਿਆ।" "ਉਹ ਹਾਥੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ; ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ।" "ਸਫੈਦ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਉਹ ਜਨਕੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਏ; ਫਿਰ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ—" "ਜਨਕੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਗਲੇ ਲਗ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਮੋਰੇ ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਗੋਦ ਤੋਂ ਉੱਡ ਕੇ, ਕਮਲ-ਅੱਖੀ ਸੀਤਾ—" "ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪੋਂਝ ਰਹੀ ਸੀ; ਫਿਰ, ਉਹ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ, ਵੱਡੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹੋਏ।" "ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਅੱਠ ਫਿੱਕੇ ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਰਥ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਇਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਆਤਮਕ ਪੀੜਾ, ਰਾਕਸ਼ਸੀਓਂ ਦੀ ਧਮਕੀ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨੇ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਆਗਾਹੀ ਦਿੱਤੀ।