ਸੂਤੀ ਹੋਈ ਸੀਤਾ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪਾਪੀ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਲੰਕਾ, ਜੋ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜੈਯ ਰਹੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿਛੜੀ ਹੋਈ ਵਿਧਵਾ ਵਾਂਗ ਮੁਰਝਾ ਜਾਵੇਗੀ। ਲੰਕਾ, ਜੋ ਅਗਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿਛੜੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਸੀਤਾ ਨੇ ਅਪਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜਲਦੀ ਹੀ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਖਸ਼ਸਣੀਆਂ ਦੀ ਰੋ-ਰੋ ਕੇ ਹਾਲਤ ਬੇਹਾਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਲੰਕਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਅਗਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਜਾਵੇਗੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਸ ਕਰੀ, "ਕਾਸ਼, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੂਨ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਹਨ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਾਂ।" ਪਰ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਰੂੜ ਅਤੇ ਨੀਚ ਹੈ, ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮੌਤ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜੀਵਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ। ਸੀਤਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਹੁਣ ਵੱਡੀ ਬਿਪਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਾਸ-ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਰਾਵਣ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚੁਣੇ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਝਲਕ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂ?" ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, "ਰਾਮ ਦੀ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਝਲਕ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਦੁਖ-ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿਛੜੀ ਹੋਈ, ਧਰਮ ਦੇਵਤਾ ਵੈਵਸਵਤ ਨੂੰ ਦੇਖਾਂਗੀ। ਜੇਕਰ ਭਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਜੀਵਤੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜਾਣ ਵੀ ਲੈਣ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਖੋਜ ਲਈ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੇ।" "ਨਿਸ਼ਚਿਤ, ਮੇਰੇ ਦੁਖ ਵਿਚ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ ਹੋਣਗੇ। ਧਨ-ਧਨ ਹਨ ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਿਰਲੇ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।" "ਸ਼ਾਇਦ, ਉਸ ਬੁਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਲਈ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਨਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਨਹੀਂ। ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਰਾਮ ਕਦੇ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।" "ਕੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਹੀ ਡਿੱਗ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ, ਸੀਤਾ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਵਾਲੀ ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵਿਛੜੀ ਹੋਈ ਹਾਂ?" "ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਚਰਨ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਰਲੇ ਹਨ, ਸ਼ਤ੍ਰੂ-ਸੰਘਾਰਕ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਕੇ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਰਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਨਹੀਂ।" "ਸ਼ਾਇਦ, ਉਹ ਦੋ ਉੱਚੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਭਰਾ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਮੂਲ-ਫਲ ਖਾ ਕੇ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹੋਣ।" "ਅਥਵਾ, ਸ਼ਾਇਦ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਰਾ, ਰਾਵਣ, ਪਾਪੀ ਰਾਖਸ਼ਸ-ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਛਲ ਕਰਕੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹੋਣ।" "ਇਸ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਮੌਤ, ਇਸ ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।" "ਸਚਮੁਚ ਧਨ-ਧਨ ਹਨ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸੱਚ ਦੇ ਆਦਰਯੋਗ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਅਪਿਆਰਾ।" "ਜੋ ਪਿਆਰੇ ਤੋਂ ਦੁਖ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਅਪਿਆਰੇ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਛੱਡੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗੀ, ਹੁਣ ਪਾਪੀ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ।" ਇਸ ਪਾਠ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ, ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਵਿਖਿਆਤ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ, ਸਤਾਈਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸਣੀਆਂ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਤੁਰੰਤ ਰਾਵਣ ਕੋਲ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ। ਫਿਰ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਆਕਰਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਖਸ਼ਸਣੀਆਂ, ਸੀਤਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਮੁੜ ਕਠੋਰ ਬੋਲੀਆਂ, ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਹੀ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਪਰ ਮੰਦ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਧਮਕਾਇਆ, "ਅੱਜ, ਅਯੋਗ ਸੀਤਾ, ਤੂੰ ਮੰਦ-ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੀ, ਰਾਖਸ਼ਸਣੀਆਂ ਤੇਰਾ ਮਾਸ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਮਤਾਬਕ ਖਾ ਲੈਣਗੀਆਂ।" ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਪਾਪੀ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਧਮਕਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਮਰਦراز ਰਾਖਸ਼ਸਣੀ ਤ੍ਰਿਜਟਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਜਾਗ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਬੋਲੀ, "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਾਸ ਖਾਓ, ਕ੍ਰੂਰ ਔਰਤਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਜਨਕ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਧੀ ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਪੂਤ, ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕਦੀਆਂ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਮੈਂ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣਾ, ਰੋਮ-ਖੜਾ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਨਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸਣੀਆਂ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪਾਗਲ ਹੋ ਕੇ, ਹੁਣ ਡਰ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੁਪਨਾ ਤੂੰ ਕੱਲ੍ਹ ਰਾਤ ਵੇਖਿਆ ਸੀ?" ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣਾ ਸੁਪਨਾ ਦੱਸਿਆ: "ਮੈਂ ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਹਾਥੀ-ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਪਲਕੀਨ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਡਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।" "ਰਾਘਵ, ਸਫੈਦ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਸਫੈਦ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਉਸ ਪਲਕੀਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ।" "ਅੱਜ, ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਫੈਦ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਸਫੈਦ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਖੜੀ ਦੇਖਿਆ।" "ਸੀਤਾ, ਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਨਣ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ; ਮੁੜ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਚਾਰ-ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।" "ਉਹ ਹਾਥੀ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ, ਦੋਹਾਂ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਿਆ।" "ਸਫੈਦ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਉਹ ਜਨਕੀ ਕੋਲ ਆਏ; ਫਿਰ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ—" "ਜਨਕੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਗਲ ਲਾਈ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਗੋਦ ਤੋਂ ਉੱਡ ਕੇ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ—" "ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪੋਂਝਦੀ, ਫਿਰ, ਉਹ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਚੰਗਾ ਹਾਥੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਦੁਖ, ਰਾਖਸ਼ਸਣੀਆਂ ਦੀ ਧਮਕੀ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਅਸਰਧਾਰ ਵਿਆਖਿਆ, ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।