ਸੀਤਾ ਜੀ ਅਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ, "ਸ਼ਾਇਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹਾਂ; ਜਾਂ ਫਿਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਜਾਣਦੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਅਪਮਾਨ ਸਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਟਾਯੂ, ਜੋ ਗਿੱਧਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਚੁਰਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਜਟਾਯੂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਜੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਉਹ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਰਾਵਣ ਦਾ ਨਾਮੋ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਟਾ ਦੇਵੇ। ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਅੱਜ ਰੋ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸੀਆਂ ਦੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ, ਰੋਣ-ਧੋਣ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਲੰਕਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੈਰੀ ਦੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦੇ। ਜਲਦੀ ਹੀ, ਇਹ ਥਾਂ ਚਿਤਾ-ਭੂਮੀ ਵਰਗੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਰਸਤੇ ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਗਿੱਧਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵਣਗੇ। ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਮੇਰਾ ਇੱਥੋਂ ਜਾਣਾ ਔਖਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਲਈ ਮਾੜਾ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਾਪੀ ਰਾਵਣ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਿਰਮੌਰ, ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਜੇਤ ਲੰਕਾ ਵਿਧਵਾ ਹੋਈ ਨਾਰੀ ਵਾਂਗ ਸੁੱਕ ਜਾਵੇਗੀ। ਲੰਕਾ, ਜੋ ਕਦੇ ਮੰਗਲਮਈ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਹੁਣ ਵਿਧਵਾ ਹੋਈ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਕੁਆਰੀਆਂ ਦੀ ਚੀਖ-ਪੁਕਾਰ ਸੁਣਾਂਗੀ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਲੰਕਾ, ਜੋ ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਗੁਆ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣਗੇ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾੜ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਕਾਸ਼, ਉਹ ਵੀਰ ਰਾਮ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਾਣ ਲਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਪਰ ਹੁਣ, ਇਸ ਨਿਕੰਮੇ ਤੇ ਕਰੂਰ ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਮੌਤ, ਜੋ ਇਸ ਦੁਸਟ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈ ਹੈ; ਇਹ ਪਾਪੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫਿਰਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਹੁਣ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਪਤਾ ਆਉਣੀ ਹੈ; ਇਹ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਵੇਰ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣਗੇ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਝਲਕ ਤੋਂ ਵੰਜੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਜੀਊਂਗੀ? ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫਦੀ ਹੋਈ, ਜੇ ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹਨ, ਨਾ ਦੇਖ ਸਕੀ, ਤਾਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮਰਾਜ ਵੈਵਸਵਤ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗੀ। ਜੇ ਰਾਮ, ਭਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਮੈਂ ਜਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਾਣਦੇ ਵੀ ਹੋਣ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੇਰੀ ਖੋਜ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੀਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੇਵ ਲੋਕ ਚਲੇ ਗਏ ਹੋਣਗੇ। ਧੰਨ ਹਨ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਵੀਰ ਰਾਮ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ, ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਜਾਂ ਫਿਰ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਲਈ, ਮੈਨੂੰ ਪਤਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਰਾਮ ਕਦੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਕੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਹੀ ਡਿੱਗ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ, ਸੀਤਾ, ਜੋ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੀ ਹਕਦਾਰ ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ? ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਰ ਜਾਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਵੀਰ ਅਤੇ ਵੈਰੀ-ਨਾਸਕ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਜੀਉਂਣ ਨਾਲੋਂ। ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾਂਦੇ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ। ਐਸੇ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ; ਪਰ ਜੋ ਮੌਤ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਇਸ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਲਈ ਆਦਰਤ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਨਾ ਨਾ-ਪਿਆਰਾ। ਜੋ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਨਾ-ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਇਸ ਪਾਪੀ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸਤਾਈਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸੀਤਾ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਰਾਵਣ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਖਸ਼ਸੀਆਂ ਨੇ ਸੀਤਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਦੁਬਾਰਾ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸੀ, ਪਰ ਬੁਰੇ ਮਨਸੂਬੇ ਨਾਲ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਅੱਜ, ਹੇ ਅਯੋਗ੍ਯ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਬੁਰਾਈ ਵੱਲ ਝੁਕ ਗਈ ਹੈ, ਰਾਖਸ਼ਸੀਆਂ ਤੇਰਾ ਮਾਸ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਮੁਤਾਬਕ ਖਾਣਗੀਆਂ।" ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਐਸਾ ਡਰਾਉਂਦੀਆਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਤ੍ਰਿਜਟਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਜਾਗ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ, "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਮਾਸ ਖਾਓ, ਹੇ ਕਰੂਰ ਰਾਖਸ਼ਸੀਓ, ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਜਨਕ ਦੀ ਲਾਡਲੀ ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕਦੀਆਂ।" "ਅੱਜ ਮੈਂ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਰੋਮਾਂ-ਚੰਬਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।" ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਵੱਲੋਂ ਐਸਾ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਰਾਖਸ਼ਸੀ, ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਡਰ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਣ ਲੱਗੀਆਂ।