ਜਿਵੇਂ ਸਵਾਹਾ ਅਗਨਿ ਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਚੀ ਇੰਦਰ ਦੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਸਿਤਾ, ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਕੀ ਲੋੜ ਜਿਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਦੁੱਖੀ ਤੇ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕਾ ਹੈ? ਜੇ ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਸੀ ਵੇਲੇ ਤੈਨੂੰ ਖਾ ਜਾਵਾਂਗੀਆਂ। ਫਿਰ ਵਿਕਟਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੰਨੇ ਢੀਲੇ ਲਟਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲੱਗੀ। "ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਸਾਡੀ ਦਇਆ ਤੇ ਨਰਮੀ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਉਲਟ ਸੁਣਾਇਆ, ਪਰ ਹੁਣ ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕੀਤੀ ਚੰਗੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ। ਤੈਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਔਖਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਭੈੰਕਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈਂ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਰੱਖੀਆਂ ਹਾਂ। ਇੱਥੋਂ ਤੈਨੂੰ ਇੰਦਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਰੋਣਾ ਧੋਣਾ ਛੱਡ ਦੇ, ਇਹ ਵਿਅਰਥ ਦੁੱਖ ਛੱਡ। ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸੁਖ ਲੱਭ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇ ਲਈ ਦੁਖੀ ਰਹਿਣਾ ਕਿਉਂ? ਹੇ ਸਿਤਾ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰ। ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਜੋਵਨ ਚਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਤੇਰਾ ਜੋਵਨ ਹੈ, ਖੁਸ਼ ਰਹਿ; ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਥਾਵਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਨ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਘੁੰਮ, ਤੇਰੀ ਨਸ਼ੀਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨ ਲੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਖਿੱਚ ਕੇ ਖਾ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਜੇ ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ, ਤਾਂ ਚੰਡੋਦਰੀ ਨਾਂ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ—" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡਾ ਭਾਲਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਚੰਡੋਦਰੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਇਹ ਮਿਰਗੀ ਵਰਗੀ, ਡਰੀ ਹੋਈ, ਕੰਬ ਰਹੀ ਹੈ—" ਸਿਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਚੱਕਿਆ ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ ਉਠਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸਦੀ ਜਿਗਰ, ਤਿਲ, ਦਿਲ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਅੰਤਰਾਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਅੰਗ ਤੇ ਸਿਰ ਵੀ ਖਾਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਘਾਸਾ ਨਾਂ ਦੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਆਓ, ਇਸ ਕ੍ਰੂਰ ਔਰਤ ਦਾ ਗਲਾ ਘੁੱਟ ਦਈਏ—ਕਿਹੜੀ ਦੇਰੀ? ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਵਾਂਗੇ ਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਔਰਤ ਮਰ ਗਈ। ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਖੇਗਾ—ਇਸ ਨੂੰ ਖਾ ਲਵੋ।" ਅਜਾਮੁਖੀ ਨਾਂ ਦੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਕਹਿੰਦੀ, "ਆਓ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਵੰਡ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਝਗੜਾ ਨਾ ਰਹੇ।" ਫਿਰ ਸੂਰਪਣਖਾ ਆਖਦੀ, "ਅਜਾਮੁਖੀ ਨੇ ਜੋ ਆਖਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਉਹੀ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ। ਜਲਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਲਿਆਵੋ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਦੁੱਖ ਮਿਟਾ ਦੇਵੇ।" "ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਚੱਖ ਕੇ, ਨਿਕੁੰਭਿਲਾ 'ਤੇ ਨੱਚਾਂਗੀਆਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਸਿਤਾ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਜੋ ਦੇਵਕਨਿਆ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੌਸਲਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਰੋ ਪਈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿਚੋਂ ਪਚਵੀ ਸਰਗਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਠੋਰ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਈਆਂ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸਿਤਾ ਰੋ ਪਈ। ਜਦੋਂ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਐਸਾ ਆਖਿਆ, ਵੈਦੇਹੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ, ਡਰ ਕੇ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਬੋਲ ਕੇ ਆਖੀ, "ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਔਰਤ ਰਾਕਸ਼ਸੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਰ ਲਵੋ, ਮੈਨੂੰ ਖਾ ਲਵੋ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ।" ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਡਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਪਈ ਸਿਤਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਾਂਵਾਂ ਵਲੋਂ ਪਰੇਤ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਵਿੱਛੁੜੀ ਹਰਣੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੀਆਂ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਫੜ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਧਾਰ ਉਸਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਗਣ ਲੱਗੀ; ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅੰਤ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕੀ। ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਤੂਫਾਨ ਵਿਚ ਕਲੇ ਪੌਦੇ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਈ; ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਿਆ ਪੈ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਸਿਤਾ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਲੰਮੀ, ਮੋਟੀ ਚੋਟੀ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਲਪੇਟ ਖਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ, ਹੰਝੂਆਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਵਿਗੜੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਰੋਣ ਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ, ਉਹ ਮਿਥਿਲਾ ਦੀ ਧੀ। ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪ ਕੇ, ਉਹ ਚੀਕ ਮਾਰ ਕੇ ਆਖੀ, "ਹਾਏ ਰਾਮਾ! ਹਾਏ ਲਕਸ਼ਮਣ! ਹਾਏ ਮੇਰੀ ਸਾਸ ਕੌਸਲਿਆ! ਹਾਏ ਭਲੇ ਸੁਮੀਤਰਾ!" "ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੇ ਜੋ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸਚ ਹੈ: ਮੌਤ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਨਾ ਔਰਤ ਨੂੰ, ਨਾ ਮਰਦ ਨੂੰ।" "ਇੱਥੇ ਮੈਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਠੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਵਲੋਂ ਤੜਪਾਈ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵਿੱਛੁੜ ਕੇ ਜੀ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ, ਗਿਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਦਇਆ ਜੋਗ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੀ ਪੂਰੀ ਨੌਕ ਵਾਂਗ, ਇੱਥੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ।" "ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕਣ ਕਰਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਤੁਰਦਾ, ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਜ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ ਔਖਾ ਹੈ।