ਹੇ ਵਿਦੇਹੀ, ਤੂੰ ਇਸ਼ਵਰੀ ਸੁਗੰਧਾਂ ਅਤੇ ਇਸ਼ਵਰੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈਂ। ਅੱਜ ਤੋਂ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਬਣ ਜਾ। ਜਿਵੇਂ ਸ੍ਵਾਹਾ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਚੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ, ਤਿਵੇਂ, ਸੁੰਦਰ ਸਿਤਾ, ਤੈਨੂੰ ਰਾਮ ਵਰਗੇ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲੈ ਰਹੇ ਪਤੀ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਜੇ ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਤੈਨੂੰ ਖਾ ਜਾਵਾਂਗੀਆਂ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ, ਵਿਕਟਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਢਿੱਲੇ ਢਿੱਲੇ ਸਿਨੇ ਸਨ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮੁੱਕਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਿਤਾ ਨੂੰ ਧਮਕਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ, "ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਤੂੰ ਬੜੀ ਦੁਸ਼ਟ ਚਿੱਤ ਵਾਲੀ ਹੈਂ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਦਇਆ ਅਤੇ ਨਰਮੀ ਕਾਰਨ ਤੇਰੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਅਣਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਹਿ ਲਈਆਂ ਹਨ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, "ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਤੇਰੇ ਹਿੱਤ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੀ। ਤੈਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਬੜਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖੀਆਂ ਹਾਂ।" "ਇੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਪੁਰੰਦਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਹੋ ਗਿਆ ਰੋਨਾ-ਧੋਣਾ, ਇਹ ਵਿਅਰਥ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦੇ। ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਆਨੰਦ ਲੱਭ, ਸਦਾ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਛੱਡ ਦੇ। ਹੇ ਸਿਤਾ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਡ। ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਜਵਾਨੀ ਕਿੰਨੀ ਛਿਨਭੰਗੁਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਤੇਰਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਖੁਸ਼ ਰਹਿ; ਸੁਹਾਵਣੇ ਬਾਗ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਤੇਰੇ ਹਨ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਫਿਰ, ਹੇ ਮਧੁਰ ਨੈਤਰਾਂ ਵਾਲੀ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ।" "ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਮੰਨ ਲੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਚੀਰ ਕੇ ਖਾ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਾਹ ਮੰਨੀ, ਤਾਂ ਚੰਡੋਦਰੀ ਨਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸੀ—" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਡੋਦਰੀ ਵੱਡਾ ਭਾਲਾ ਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: "ਇਹ ਮ੍ਰਿਗ ਨੈਨੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਨੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਹੇ ਹਨ—" ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ ਸਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ ਉੱਠਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਜਿਗਰ, ਤਿਲ, ਵੱਡਾ ਦਿਲ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਆਂਤਾਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਤਾਂ ਇਹਦੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਸਿਰ ਵੀ ਖਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਘਾਸਾ ਨਾਂ ਦੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਆਓ, ਇਸ ਕਠੋਰ ਔਰਤ ਦਾ ਗਲਾ ਘੋਟ ਦਈਏ—ਕਿਸ ਗੱਲ ਦੀ ਦੇਰੀ? ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਈਏ ਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਔਰਤ ਮਰ ਗਈ।" "ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਆਖੇਗਾ, 'ਇਸ ਨੂੰ ਖਾ ਲਵੋ।' ਫਿਰ ਅਜਾਮੁਖੀ ਨਾਂ ਦੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਆਓ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸੇ ਕਰੀਏ; ਵੰਡ ਲਵਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਝਗੜੇ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ।" "ਫਟਾਫਟ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਲਿਆਓ," ਫਿਰ ਸ਼ੂर्पਣਖਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਅਜਾਮੁਖੀ ਨੇ ਜੋ ਆਖਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਓਹੀ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਲੱਤੜ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਜਲਦੀ ਲਿਆਓ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਦਾ ਸੁਆਦ ਲੈ ਕੇ, ਆਓ ਨਿਕੁੰਭਿਲਾ ਵਿਖੇ ਨੱਚੀਏ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਸਮਾਨ ਸਿਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਧਮਕਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੌਸਲਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰੋ ਪਈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕੰਡ ਦੇ ਪঁਚਵੀ ਸਪਟਕ ਦੀ ਪঁਚਵੀਂ ਸਾਰਗਾ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਿਰਦਈ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਤਿੱਖੀਆਂ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸਿਤਾ ਰੋ ਪਈ। ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਵਿਦੇਹੀ, ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਟੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਬੋਲ ਕਢਦੀ ਹੈ, "ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾ ਦਾ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਕਰ ਲਵੋ—ਮੈਨੂੰ ਖਾ ਲਵੋ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ।" ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਦੇਵੀ ਸਮਾਨ ਸਿਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਮਿਲਿਆ, ਨਾ ਚੈਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਉਹ ਡਰਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਿਤਾ ਬਹੁਤ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹਰਣੀ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਾਂਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ, ਫੁੱਲੀ ਹੋਈ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਫੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਮਨ ਨਾਲ ਖੜੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਧਾਰ ਉਸ ਦੇ ਚੌੜੇ ਸਿਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਹਿ ਪਈ; ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੀ। ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਤੂਫਾਨ ਵਿੱਚ ਕਲੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਈ; ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਿਆ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਸਿਤਾ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਲੰਮੀ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਚੋਟੀ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਲਪੇਟ ਖਾਂਦੀ ਦਿਸਦੀ ਸੀ। ਉਹ, ਹੰਝੂਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਰੋਸ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਅਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੀ ਧੀ, ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਚੀਕ ਮਾਰੀ, "ਹਾਏ ਰਾਮਾ!" ਫਿਰ, "ਹਾਏ ਲਕਸ਼ਮਣ!" ਤੇ "ਹਾਏ ਮੇਰੀ ਸਾਸ ਕੌਸਲਿਆ! ਹਾਏ ਉੱਚੀ ਜਨਾਨੀ ਸੁਮੀਤਰਾ!" ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੇ ਜੋ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ: ਮੌਤ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਔਰਤ ਲਈ, ਨਾ ਮਰਦ ਲਈ।" "ਇੱਥੇ ਮੈਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਰਦਈ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਜੀ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਇਹ ਵੀ ਦੁੱਖ ਹੈ। ਮੈਂ, ਘੱਟ ਪੁੰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਤਰਸਯੋਗ, ਕਿਸੇ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਨਾਅਵ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਵਾ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਡੁੱਬਦੀ ਹੋਵੇ, ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕਣ ਕਰਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀ ਦਾ ਕੰਢਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜੋ ਸਿੰਘ ਦੀ ਚਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਦਰਦਾਨ ਹੈ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।