ਅਸਮੰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਚੀਖ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਦੁਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ, ਜੋ ਦੁਖ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਯਜਨ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਲਈ ਜਲ-ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੋਈ ਝੀਲ ਜਾਂ ਸਰੋਵਰ ਨਹੀਂ ਲੱਭੀ। ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ। ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸੁਪਰਣ—ਜੋ ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਮਾਮਾ ਸੀ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼—ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਵੈਨਤੇਯਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਦੁਖ ਨਾ ਕਰ; ਇਹ ਮੌਤ ਸੰਸਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।" "ਇਹ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਪਾਰ ਕਪਿਲਾ ਦੁਆਰਾ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ; ਤੂੰ, ਬੁਧੀਮਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।" "ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਗੰਗਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਵਿਚ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਜਲ-ਕ੍ਰਿਆ ਕਰ।" "ਗੰਗਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਭਸਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੋਂ ਵਹੇਗੀ; ਜਦ ਇਹ ਭਸਮ ਪਿਆਰੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇਗੀ, ਸਾਗਰ ਦੇ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸੁਗਮ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।" "ਜਾ, ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਘੋੜਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ; ਤੂੰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰ, ਵਿਰੋਧੀ!" ਸੁਪਰਣ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਅਤਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਘੋੜਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ, ਮਹਾਨ ਤਪस्वੀ। ਫਿਰ, ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀਏ, ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਸੁਪਰਣ ਦੇ ਬਚਨ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਦੇ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਯਜਨ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਤ ਯਜਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ; ਪਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਤਰਣ ਬਾਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਹੱਲ ਨਾ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਗਮ ਰਾਜ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਚੁਆਲੀਆਂ ਚੈਪਟਰ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਸਾਗਰ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਲੋਕ ਸਿਧਾਰਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਰਮ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀਏ; ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਦਿਲੀਪਾ ਸੀ। ਰਾਜ ਅਪਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦਿਲੀਪਾ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨੇ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰੀ। ਉਹ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ, ਤੀਹ-ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਸੁਗਮ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਦਿਲੀਪਾ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਊਰਜਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਬਿਨਾਸ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ: "ਗੰਗਾ ਦਾ ਉਤਰਣ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜਲ-ਕ੍ਰਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੁਡਾਵਾਂ?" ਇਸ ਵਿਚ absorbed ਹੋ ਕੇ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸੰਯਮੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਭਗੀਰਥ, ਪਰਮ ਧਰਮਵਾਨ, ਜਨਮਿਆ। ਦਿਲੀਪਾ, ਵੱਡੇ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਨੇ ਬਹੁਤ ਯਜਨ ਕੀਤੇ; ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਹੱਲ ਨਾ ਲੱਭ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਲੋਕ ਸਿਧਾਰ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਭਗੀਰਥ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਸੰਚਿਤ ਪੁੰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਗਿਆ। ਭਗੀਰਥ, ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀਏ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਉਤਾਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਗੋਕਰਨ ਵਿਚ ਲੰਬਾ ਤਪ ਕਰੀ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ, ਹੱਥ ਉੱਚੇ ਕਰਕੇ, ਪੰਜ ਭਾਂਤੀਆਂ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰਦਾ, ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਕੇ, ਭਾਰੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿਚ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਜਦ ਉਸ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ—ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੇ ਰਾਜਾ—ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। "ਰਾਜਾ ਭਗੀਰਥ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਤੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ, ਨਿਸ਼ਠਵਾਨ!" ਭਗੀਰਥ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਜੇ ਭਗਵਾਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ, ਜੇ ਮੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਫਲ ਲਿਆਈ, ਤਾਂ ਸਾਗਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਜਲ ਮਿਲੇ।" "ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਸਮ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ, ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਚਾ ਸੁਗਮ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ।" "ਹੇ ਦੇਵ, ਮੈਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਲਈ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਕਿ ਸਾਡਾ ਵੰਸ਼ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਇਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰ ਮੇਰੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਮਿਲੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ!" ਤਦ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੁਭ-ਅਮਲ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖੇ: "ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਹੇ ਭਗੀਰਥ, ਮਹਾਨ ਰਥ-ਯੋਧਾ; ਐਸਾ ਹੋਵੇ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ!" "ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਗੰਗਾ, ਰਾਜਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਪਵੇਗਾ; ਉਥੇ ਹਰਾ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ।" "ਰਾਜਾ, ਧਰਤੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਤਰਣ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ; ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ-ਧਾਰੀ (ਸ਼ਿਵ) ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਰਚੈਤਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸਮੇਤ, ਸੁਗਮ ਰਾਜ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਚੁਆਲੀਆਂਵੇਂ ਸৰ্গ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।