ਜਦੋਂ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਜਾਨਕੀ, ਅਰਥਾਤ ਸੀਤਾ, ਨੂੰ ਧਮਕਾਇਆ, ਤਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਬੜੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਬਦਲ ਗਈਆਂ। ਕੁਝ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੌਂਠਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਧਮਕਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਵਾਲੀਆਂ, ਨੀਕ ਆਚਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਨਿੰਦਿਤ ਕੰਮ ਤੋਂ ਰੋਕ ਸਕੇ। ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਚੀ ਨੂੰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਸਕੇ?” “ਹੇ ਰਾਖਸਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੀਨ ਕੇ ਬੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਦੀ ਜੋਤਿ ਅਪਾਰ ਹੈ—ਹੁਣ ਤੂੰ ਇਸ ਦੇ ਅੰਜਾਮ ਤੋਂ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜੇਂਗਾ? ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਹੈ ਤੇ ਤੂੰ ਖਰਗੋਸ਼ ਵਾਂਗ ਨੀਚ ਹੈਂ।” “ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕਿ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬੁਰਾ-ਭਲਾ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਹ ਕਾਲੀਆਂ, ਵਿਟਕਰੀਆਂ, ਕਠੋਰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਅਜੇ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗੀਆਂ? ਹੇ ਪਾਪੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਪੂਤਰੀ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਜੀਭ ਸੁੱਕਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?” “ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਹੇ ਦਸ ਸੀਸ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤਪ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੰਦੀ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਵਰਗੇ ਗਿਆਨੀ ਪਤੀ ਤੋਂ ਜਬਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਲੈ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ—ਤੇਰੀ ਨਾਸ਼ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।” ਜਦ ਸੀਤਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕਰਕੇ ਜਾਨਕੀ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ। ਰਾਵਣ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲਾ ਬੱਦਲ, ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਚੌੜਾ ਸਿਰ, ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਚਾਲ, ਚਮਕਦੀ ਜੀਭ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਉੱਚਾ ਤੇ ਹਿਲਦਾ-ਡੁਲਦਾ ਮੁਕੁਟ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਗਹਣੇ, ਵੱਡਾ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗਾ ਕਮਰਬੰਦ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵਾਸੁਕੀ ਨਾਗ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵਧਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੋ ਭਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦੋ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਡਲ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਤੇ ਲਾਲ ਕੁਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦਿਆ ਪਹਾੜ ਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਰਖ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਸੰਤ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਸਮਸ਼ਾਨ ਦੇ ਚੌਕ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੈਦੇਹੀ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਫੁਫਕਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਤੂੰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਈ ਹੋਈ ਹੈਂ ਪਰ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਲਈ ਭੈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਨੇ ਡਰਾਉਣੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਖਸਣੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇਕ ਅੱਖ ਵਾਲੀ, ਕੋਈ ਇਕ ਕੰਨ ਵਾਲੀ, ਕੋਈ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਵਾਲੀ, ਗਾਂ ਵਰਗੇ ਕੰਨ ਵਾਲੀ, ਹਾਥੀ ਜਾਂ ਲਟਕਦੇ ਕੰਨ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਕੁਝ ਬਿਨਾ ਕੰਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਕੁਝ ਦੇ ਹੱਥ ਹਾਥੀ ਦੇ ਪੈਰ ਵਰਗੇ, ਪੈਰ ਘੋੜੇ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਜਿਹੇ, ਕੁਝ ਗਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਵਾਲੀਆਂ, ਛੋਟੇ ਪੈਰ, ਇਕ ਅੱਖ, ਇਕ ਪੈਰ, ਚੌੜੇ ਪੈਰ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ। ਵੱਡੇ ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨਾਂ, ਵੱਡੇ ਛਾਤੀ ਤੇ ਪੇਟ, ਵੱਡੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਅੱਖਾਂ, ਲੰਬੀਆਂ ਜੀਭਾਂ ਤੇ ਨਖ—ਇਹ ਸਭ ਰਾਖਸਣੀਆਂ ਸੀ। ਕੋਈ ਨੱਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕੋਈ ਸਿੰਘ, ਗਾਂ ਜਾਂ ਸੂਰ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਜਲਦੀ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, “ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਰਾਖਸਣੀਆਂ, ਜਲਦੀ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਵੋ ਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ—ਕਦੇ ਮਿੱਠਾ, ਕਦੇ ਡਰ ਦੇ ਕੇ, ਕਦੇ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ, ਕਦੇ ਵੰਡ ਪਾ ਕੇ—ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਲਿਆਓ। ਜੇ ਲੋੜ ਪਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਵੀ ਦਿਓ।” ਇੰਝ ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਾਨਕੀ ਉੱਤੇ ਗਰਜਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਖਸਣੀ ਧਾਨਯਮਾਲਿਨੀ ਨੇ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾਈ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਖੇਡ, ਮਹਾਰਾਜ! ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਸੀਤਾ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?” ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਨਿਰਜੀਵ, ਦੁਖੀ ਮਨੁੱਖੀ ਔਰਤ ਤੇਰਾ ਕੀ ਕਰੇਗੀ? ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਤੇਰੀ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੋਈਆਂ ਭੋਗ-ਵਸਤਾਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜੋ ਅਣਚਾਹੀ ਔਰਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਹੀ ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਾਂਗ ਭਾਰੀ ਸੀ, ਹੱਸਿਆ ਤੇ ਉਥੋਂ ਹਟ ਗਿਆ। ਜਦ ਰਾਵਣ ਚਲਿਆ, ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਕੰਬੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਦੇਵੀ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਨਾਗ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦਸ-ਮੁਖੀ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈਆਂ। ਇੰਝ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਨੀਕ ਆਚਰਨ ਵਾਲੀ, ਕੰਬਦੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਗਿਆ। (ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ) ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਥਲੀ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਭੈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਖਸਣੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਉਥੋਂ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸਣੀਆਂ ਸੀਤਾ ਵੱਲ ਦੌੜੀਆਂ। ਫਿਰ, ਉਹ ਰਾਖਸਣੀਆਂ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾਗਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਵੈਦੇਹੀ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਰੜੇ ਬੋਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ।