ਸੀਤਾ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਨਿਸ਼্ঠਾ ਅਤੇ ਪਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਅਟਲ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਵਿਆਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਂ ਤਾਂ ਧਨ, ਨਾਂ ਰਾਜਪਾਟ, ਨਾਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਆਕਰਸ਼ਣ ਨਾਲ ਉਹ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਰਘੁਨਾਥ ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਖ ਰਾਮ ਦੀ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਉਸਨੂੰ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਦੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਸਾਧੂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸੀਤਾ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ, "ਹੇ ਰਾਵਣ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਰਾਮ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਲੈ ਚੱਲ, ਜੋ ਦੁੱਖੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦੀ ਮਾਦਾ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਚਿਤ ਸੰਬੰਧ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਭਿਆਨਕ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਤੂੰ ਜੀਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰ।" ਉਹ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਨਾਲ ਸੰਤੋਖ ਕਰ ਲਵੇਂ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਆਫ਼ਤ ਆਵੇਗੀ। "ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਵਜਰ ਦੀ ਚੋਟ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੀ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਰਘੁਨਾਥ ਵਰਗਾ ਯੋਧਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦਾ।" "ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣੇਂਗਾ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਥੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਤੀਰ, ਜੋ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਨ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਣਗੇ। ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਇੱਥੇ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੇ ਗਿਦੜਾਂ ਵਾਂਗ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। ਵੱਡਾ ਗਰੁੜ ਰਾਮ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਮਹਾਂਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲਏਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਵੈਨਤੇਯਾ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਮੇਰਾ ਪਤੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਵੱਸੋਂ ਛੁਡਾ ਲਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਦੈਤਿਆ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਡੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਥੇ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਖੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਅਧਰਮ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਭਰਾ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੂੰ ਖਾਲੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉਥੋਂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।" "ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਤੱਕ ਵੀ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਦੇ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਤਾ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਖੜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਸਥਿਰ ਰਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਉੱਤੇ ਅਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੇਰਾ ਮਾਲਕ—ਰਾਮ ਤੇ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਪੁੱਤ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲੈਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੂੰਦ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਹਿਲ ਜਾਂ ਵਰਨ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਵੇਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤ ਰਾਮ ਤੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਦਰਖ਼ਤ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੌਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਜੋ ਸੋਹਣੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਬੋਲ ਆਖੇ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਏ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਉਨੀ ਹੀ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਰ ਜਿੰਨਾ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਣਦੇਖੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇੱਛਾ ਉਠੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਗਾ ਰਥੀ ਦੌੜਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਚਲ ਇੱਛਾ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਇਆ ਤੇ ਸਨੇਹਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਇਸੇ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੂੰ ਮੌਤ ਤੇ ਤਿਰਸਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਝੂਠੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੀ ਹੈਂ। ਜਿੰਨਾ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਉਨਾ ਹੀ ਤੂੰ ਨਿਰਦਈ ਮੌਤ ਦੀ ਹਕਦਾਰ ਹੈਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਰੋਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸੰਗ ਸੌਂਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਜੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਰਸੋਈਏ ਤੈਨੂੰ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।" ਜਦ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਡਰਾਇਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਘਬਰਾਇਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਦਲ ਗਈਆਂ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੌਂਠਾਂ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਹੌਂਸਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੌਂਸਲੇ ਨਾਲ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਉਤਮ ਚਰੀਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਹਿੱਤ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਆਖੇ: "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਤੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਤੋਂ ਰੋਕ ਸਕੇ। ਤੈਥੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਰ ਕੌਣ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪੁਰਖ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚਾਹ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਚੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਸਕੇ?" "ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਇਸ ਦੇ ਅੰਜਾਮ ਤੋਂ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜੇਂਗਾ? ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘਮੰਡੀ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਉਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਹਾਥੀ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਨੀਚ ਖਰਗੋਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੈਂ।" "ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕਿ ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਕੁਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੂੰ ਅਜੇ ਤਕ ਉਸਦੀ ਨਿਗਾਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਹੇ ਨੀਚ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਹਨਾਂ ਕਾਲੇ-ਭੂਰੇ, ਵਿਗੜੇ ਤੇ ਨਿਰਦਈ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਤੱਕਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਹਾਲੇ ਤਕ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗੀਆਂ? ਤੇਰੀ ਜੀਭ ਕਿਵੇਂ ਸੁੱਕਦੀ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਰਗੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਪਤ੍ਰਾਨੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਆਖਦਾ ਹੈਂ?" "ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਦਸ-ਮੁਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤਪੋਬਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਰਾਖ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੂੰ ਇਸ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹਕਦਾਰ ਹੈਂ।