ਵੱਡੇ ਤੇ ਉੱਚੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਹੋਈ, ਚੰਗੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਵਿਖਿਆਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿਆ। ਉਹ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਪਿੱਠ ਮੋੜ ਕੇ ਫਿਰ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਹਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੀ ਵਾਫ਼ਾਦਾਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹਾਂ। ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ, ਨੇਕ ਰਾਹੇ ਚੱਲ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਇੱਜ਼ਤ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਹੁਟੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਕਰ, ਹੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ!" "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਪਦੰਡ ਬਣਾਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਨੰਦ ਲੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਜਦੇ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਚੰਚਲ ਤੇ ਚਲਾਕ ਹਨ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਹੁਟੀਆਂ ਕਰਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਪਰ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਵਿਕਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚੰਗਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ; ਤੇਰਾ ਮਨ ਝੂਠ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਨਾ ਰੱਖੇ, ਅਧਰਮ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਝ ਹੀ, ਲੰਕਾ, ਜੋ ਹੀਰੇ-ਜਵਾਹਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਇੱਕੋ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਦੂਰ ਦੀ ਸੋਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਦੁਸ਼ਟ ਦੇ ਨਾਸ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਆਖਣਗੇ ਕਿ 'ਨਸੀਬ ਨਾਲ, ਇਹ ਕਲੇਸ਼ ਇਸ ਜਲਾਧਾਰੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ', ਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੇ। ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਧਨ, ਨਾ ਰਾਜ ਲੋਭਾ ਸਕਦੇ; ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ ਦੀ ਹੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਸ ਰਾਮ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਬਾਂਹ ਕਿਵੇਂ ਫੜ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਉਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਉਹੀ ਸਾਧੂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ।" "ਹੇ ਰਾਵਣ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਰਾਮ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇ, ਜੋ ਦੁੱਖੀ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦੀ ਮਾਦਾ ਆਪਣੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗ ਸਾਂਝ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣੀ ਗੰਢ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਜੇ ਜਿਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰ।" "ਤੈਨੂੰ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨਾਲ ਸੰਧਿ ਕਰੇਂਗਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਵੱਖਰਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆਵੇਗੀ। ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਚਾਹੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਵੱਜਰ ਨੂੰ ਵੀ ਟਾਲ ਲਵੇ, ਜਾਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ, ਜਦ ਰਘੁਕੁਲਪਤੀ ਰਾਮ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋਵੇ, ਉਹੋ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦਾ।" "ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣੇਂਗਾ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਵੱਜਰ ਵਰਗਾ ਗੜਗੜਾਏਗਾ। ਇੱਥੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਤੀਰ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਸੱਪ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗਣਗੇ। ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਇੱਥੇ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਝ ਮਿਟਾ ਦੇਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਗਿੱਧ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।" "ਰਾਮ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਗਰੁੜ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਉੱਡਾ ਲਏਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਵੈਨਤੇਯਾ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਪਤੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਲਏਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਲਛਮੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।" "ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋਏ, ਤੂੰ, ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਇਹ ਅਧਰਮ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿੰਘ-ਸਮਾਨ ਭਰਾ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਏ ਸਨ, ਤੂੰ ਖਾਲੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉਥੋਂ ਚੁੱਕ ਲੈ ਗਿਆ।" "ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੱਕ ਨਾ ਸੁੰਘ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਤੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਤਾ ਸ਼ੇਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਫੜਨ ਆਉਣਗੇ, ਉਹ ਫੜ ਅਸਥਿਰ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਫੜਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਵੇਖੋਗੇ ਕਿ ਤੇਰਾ ਮਾਲਕ—ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ—ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਚਾਹੇ ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਮਹਿਲ ਜਾਂ ਵਰਨ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਲਾ ਜਾਵੇਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" (ਹੁਣ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੁਣੋ।) ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਇਹ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਾ ਭਾਉਂਦੇ, ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਰ ਜਿੰਨਾ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਉਤਨਾ ਹੀ ਅਣਗੌਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇੱਛਾ ਜਾਗ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਗਾ ਰਥੀ ਦੌੜਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਮਨ ਚੰਚਲ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਇਆ ਤੇ ਮੋਹ ਵੀ ਉੱਭਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੂੰ ਝੂਠੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਚਲਣ ਕਰਕੇ ਮੌਤ ਤੇ ਤਿਰਸਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ।" "ਹਰ ਇੱਕ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਤੂੰ ਕਠੋਰ ਮੌਤ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈਂ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਰੋਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਰੱਖਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸੰਗ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਆਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।" "ਜੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੇਂਗੀ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਸਤੇ ਲਈ, ਰਸੋਈਏ ਤੈਨੂੰ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦੇਣਗੇ।" ਜਦ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਡਰਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਘਬਰਾ ਗਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਦਲ ਗਈਆਂ।