ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਭੌਂਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਸਨ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਤੂੰ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਦੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਨਗਾਂ ਤੇ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ, ਇਨ੍ਹਾ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਮਨਮੁਤਾਬਕ ਭੋਗ ਸਕਦੀ ਹੈਂ। ਤੇਰੀ ਕਮਰ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਮੌਜ ਮਾਣ। ਨਾ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਨਾ ਬਲ ਤੇ ਸ਼ੌਰਿਆ ਨਾਲ, ਨਾ ਹੀ ਧਨ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਮੇਰੀ ਚਮਕ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਪੀ, ਘੁੰਮ, ਖੁਸ਼ ਰਹਿ, ਸੁਖ ਭੋਗ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਤੇ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਜੀ, ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਹੇ ਡਰਪੋਕ ਨਾਰੀ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਭੌਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ ਘੁੰਮ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੀਤਾ ਅੱਗੇ ਰੱਖੀਆਂ, ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਇਹ ਕਠੋਰ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਸੀਤਾ ਕੰਪਦੀ ਹੋਈ, ਹੌਲੀ ਤੇ ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਅਕਲ ਤੇ ਆਸ ਸੀ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਹੀ ਕੇਂਦਰਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਹਲ ਹੋ ਕੇ, ਅੰਸੂਆਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਭਾਉ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ, ਸਿਰਫ਼ ਉਸੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਤਿਨਕਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨਾ ਲਾ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਸ ਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਮੈਂ ਇਕ ਪਤੀ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਹਾਂ, ਅਜਿਹੀ ਗਲ ਕਰਨਾ ਪਾਪ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।” ਵੈਦੇਹੀ, ਜੋ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉੱਚੀ ਨਸਲ ਤੇ ਚੰਗੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਕੇ ਆਖਿਆ। ਉਹ ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਫਿਰ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣਨ ਜੋਗ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਉਸੀ ਨੂੰ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹਾਂ।” ਉਹ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, “ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ, ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਟਿਕ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਪਦੰਡ ਬਣਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਰੱਖ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ, ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੰਤ ਵਿਚ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” “ਚਾਹੇ ਇੱਥੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦਾ; ਤੇਰਾ ਮਨ ਵਿਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀਆਂ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਲਾਹਾਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਝੂਠ ਤੇ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।” “ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਅਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਅਧਰਮ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਵੀ, ਰਾਵਣ, ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਲੰਕਾ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਇਕ ਹੀ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।” “ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦੂਰ ਦੀ ਸੋਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਦੁਸ਼ਟ ਦੇ ਨਾਸ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਆਖਣਗੇ ਕਿ ਇਹ ਕਲੇਸ਼ ਇਸ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਉੱਤੇ ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੇ।” “ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਧਨ ਨਾਲ, ਨਾ ਰਾਜ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਲੋਭ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?” “ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਸ ਮਾਲਕ ਦੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਸਾਧੂ ਲਈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਜਿੱਤ ਲੈਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਉਸੀ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਵਣ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਕੋਲ ਲੈ ਚਲ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥਣੀ ਹਾਥੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” “ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਡਰਾਉਣਾ ਜੋੜ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਤੂੰ ਜੀਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰ।” “ਜੇ ਤੂੰ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨਾਲ ਸੰਧਿ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਵੱਖਰੀ ਰਾਹੀਂ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਫ਼ਤ ਨੂੰ ਮਿਲੇਂਗਾ। ਇਨਸਾਨ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵੱਜੇ ਹੋਏ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕੰਡੇ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੀ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਜਿਹਾ ਕੋਪ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਰਾਵਣ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦਾ।” “ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣੇਂਗਾ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵੱਜੇ ਹੋਏ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇੱਥੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਤੀਰ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਉਗਲਦੇ ਸੱਪ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਰ੍ਹਣਗੇ। ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਉਂ ਮਿਟਾ ਦੇਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਗਿੱਧ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” “ਵੋ ਮਹਾਨ ਗਰੁੜ ਰਾਮ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਤੇ ਮਹਾਂਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਉਂ ਚੁੱਕ ਲਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਵੈਨਤੇਯਾ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਪਤੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਵੱਸੋਂ ਛੁਡਾ ਲਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਣੂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਡਿਗ ਪਾ ਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।” “ਜਨਸਥਾਨ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਮਾਰੀ ਗਈ, ਉਥੇ ਤੂੰ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਅਧਰਮ ਕਰ ਬੈਠਾ। ਜਦ ਉਹ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਭਰਾ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਉਥੋਂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੱਕ ਵੀ ਨਾ ਆਈ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਤਾ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ।” “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਪਕੜ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਫੜਨ ਵਰਗੀ, ਅਸਥਿਰ ਸੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੇਰਾ ਮਾਲਕ—ਰਾਮ ਤੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ—ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਪਾਣੀ ਸੁੱਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” “ਤੂੰ ਚਾਹੇ ਕਿਊਂ ਨਾ ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਹਿਲ ਜਾਂ ਵਰਨ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਚਲਾ ਜਾਵੇਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਪੁਤਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਤੇਰਾ ਨਾਸ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ ਚਮਕਦਾਰ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਸੀਤਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਕਠੋਰ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦੈ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਉਲਟ, ਗੱਲਾਂ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।