ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਤੇਰਾ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ; ਜੋ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦਾ। ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਤੇਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਵਿਦੇਹੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ—even ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਚੌੜੇ ਨਿਤੰਬਾਂ ਵਾਲੀ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾ, ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਇਹ ਭੁਲਾਵਾ ਛੱਡ ਦੇ; ਮੇਰੀਆਂ ਅਨੇਕ ਉੱਤਮ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਬਣ। ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਰਿਆਸਤ ਵੀ। ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ, ਹੇ ਚੰਚਲ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਵਧੀਆ ਤੇ ਅਦਵਿਤੀਯ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਵੇਖ। ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਕਰ, ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣ; ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਰੌਣਕ ਵਾਲੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ; ਜਦ ਤੂੰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ। ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਖ ਭੋਗ, ਪੀ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣ; ਜਿਹੜਾ ਚਾਹੇ ਧਰਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਨ, ਜਿਹੜਾ ਚਾਹੇ ਦੇ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਭੋਗ ਕਰ, ਨਿਰਭਯ ਹੁਕਮ ਦੇ; ਮੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਨੰਦ ਮਾਣ, ਤੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ। ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ, ਮੇਰਾ ਧਨ ਦੇਖ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ; ਰਾਮ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰੇਂਗੀ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਜੋ ਛਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਫਿਰਦਾ ਹੈ? ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਗੁਆਚੁਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਮੁੱਕ ਚੁਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੌਂਦਾ ਹੈ—ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿਉਂਦਾ ਵੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਵਿਦੇਹੀ, ਰਾਮ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਨੀ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਢੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਘਵ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਲੈ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਿਆ। ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਮਿੱਠੀ ਹਾਸੀ ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਚੁਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਜਿਵੇਂ ਗਰੁੜ ਸੱਪ ਨੂੰ ਚੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਤਲੀ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮੈਲਾ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਹੇ ਜਾਨਕੀ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁਣਵਾਨ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਤੂੰ ਰਾਜ ਕਰ। ਮੇਰੀ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਉੱਚੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਔਰਤਾਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਭੌਂਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਰਤਨ ਤੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਕੋਲ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੀ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਨਿਤੰਬਾਂ ਵਾਲੀ। ਨਾ ਤਪ, ਨਾ ਬਲ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਨਾ ਧਨ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਰਾਮ ਮੇਰੀ ਚਮਕ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਪੀ, ਫਿਰ, ਆਨੰਦ ਕਰ, ਸੁਖ ਭੋਗ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੇ ਢੇਰ ਤੇ ਧਰਤੀ ਹੀ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ। ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਖ ਭੋਗ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਕਰ। ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਭੰਬੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੁੱਚੇ ਹਾਰ ਪਾ ਕੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਆਫਰਾਂ ਸੀਤਾ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀਆਂ, ਤਦ—ਸੁਣੋ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਹੌਲੀ ਤੇ ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਗਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ, ਰੋ ਰਹੀ, ਕੰਬ ਰਹੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਸੀਤਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੀ, ਉਸੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਘਾਸ ਦਾ ਤਿੰਨਾ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਸੁਚਜਨ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾ; ਆਪਣਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਖ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਜੋ ਅਨੁਚਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ—ਇੱਕ ਪਤੀ-ਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀ—ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਿੰਦਾ-ਯੋਗ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਚੰਗੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਦੇਹੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਵਣ ਵੱਲ ਪਿੱਠ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚੀ ਹਾਂ। ਧਰਮ ਅਪਣਾਓ, ਨੇਕੀ ਦੀ ਰਾਹ ਪਕੜ; ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹੇ ਰਾਤਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਪਦੰਡ ਬਣਾਓ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਨੰਦ ਲੈ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਸ਼ੀਭੂਤ ਤੇ ਚਲਾਕ ਹਨ, ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਕਰਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਇੱਥੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਤੇਰਾ ਮਨ ਉਲਟ ਤੇ ਅਚੰਗਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਤੇਰਾ ਮਨ ਝੂਠ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਅਧਰਮ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਜਦ ਤੂੰ ਲੰਕਾ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਇੱਕ ਗੁਨਾਹ ਕਰਕੇ ਜਲਦੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਦ ਰਾਵਣ ਵਰਗਾ, ਜੋ ਦੂਰ ਦੀ ਸੋਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਦੁਸ਼ਟ ਦੇ ਨਾਸ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਆਖਣਗੇ, 'ਇਹ ਦੁਸ਼ਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਿਪਤਾ ਝੱਲੀ,' ਤੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੇ। ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਧਨ ਨਾਲ, ਨਾ ਰਾਜ ਨਾਲ ਲੁਭਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਰਪਿਤ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ।