ਸਗਰ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਉੱਚੇ ਆਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹਥਿਆਰ—ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤਲਵਾਰ—ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਲਏ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖੋਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਭੂਗਰਭੀਨ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਕਰ ਲਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਯਕਸ਼, ਭੂਤ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਸੱਪ ਵੀ ਉਸਦੀ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਹਾਥੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਖੇਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਚੋਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਹਾਥੀ ਬੋਲੇਆ, “ਆਸਮੰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਤੂੰ ਘੋੜੇ ਸਮੇਤ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਜਾਵੇਂਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ, ਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ। ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਬੜੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਘੋੜੇ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਜਾਵੇਂਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਵਾਲਾ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਉਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜ, ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਖ ਦੇ ਢੇਰ ਬਣੇ ਪਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਨਾਲ ਚੀਕ ਪਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ, ਉਹ ਸ਼ੇਰ-ਵਾਂਗ ਪੁੱਤਰ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਯਜ్ఞ ਦਾ ਘੋੜਾ ਭਟਕਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਜਕੁਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਜਲ-ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਕੋਈ ਵੀ ਜਲ-ਕੁੰਡ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਤਿੱਖੇ ਨੈਤਰਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰੀਂ ਪਾਸੇ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਪਰਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਮਾਮੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਵੇਖ ਲਿਆ। ਵੈਨਤੇਯ—ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗਰੁੜ—ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦੁਖ ਨਾ ਕਰ; ਇਹ ਮੌਤ ਸੰਸਾਰ ਵਲੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਅਪਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਕਪਿਲ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਸਾੜੇ ਗਏ ਹਨ; ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਜਲ-ਤਰਪਣ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਜਲ-ਤਰਪਣ ਕਰ। ਜਦੋਂ ਪਿਆਰੀ ਗੰਗਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਖ ਨੂੰ ਭਿੱਜ ਦੇਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਸਗਰ ਦੇ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਹੰਸਲੇ ਨਾਲ ਜਾ, ਘੋੜਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰ, ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਯਜ్ఞ ਪੂਰਾ ਕਰ।” ਸੁਪਰਨ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਘੋੜਾ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸੁਪਰਨ ਦੇ ਬਚਨ, ਸਾਰਾ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜ्ञ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਇੱਛਿਤ ਯਜ्ञ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਉਣ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਉਲਝਣ ਦਾ ਹੱਲ ਨਾ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਸੁਣੋ ਹੁਣ ਅਗਲਾ ਚੌਂਤਾਲੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਜਦ ਸਗਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਲੋਕ ਸਿਧਾਰ ਗਏ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਤਿ ਧਰਮੀ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਬੜਾ ਮਹਾਨ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਦਿਲੀਪਾ ਸੀ। ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨੇ ਰਾਜ ਦਿਲੀਪਾ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬੱਤੀ-ਹਜ਼ਾਰ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ, ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਦਿਲੀਪਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ, “ਕਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ? ਕਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜਲ-ਤਰਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ? ਕਿਵੇਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾ ਸਕਾਂ?” ਉਹ ਸਦਾ ਇਹੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਧਰਮ ਨਿਸ਼ਠ ਰਾਜਾ ਦਿਲੀਪਾ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਭਗੀਰਥ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਬੜਾ ਹੀ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ। ਦਿਲੀਪਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਯਜ्ञ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਹੱਲ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕਣ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਰੋਗ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲ ਬਸਿਆ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਭਗੀਰਥ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਲ ਤੇ ਇੰਦਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਭਗੀਰਥ, ਜੋ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਂਦਾ ਲਈ, ਗੋਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਤਪੱਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਭਿਆਨਕ ਤਪ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾ ਤੇ ਸਵਾਮੀ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਰਾਜਨ ਭਗੀਰਥ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ਚੰਗੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ।” ਭਗੀਰਥ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਜੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ, ਜੇ ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਸਫਲ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਗਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।