ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਢਲਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੈਦੇਹੀ ਲਈ ਤੀਬਰ ਵਾਸਨਾ ਅਤੇ ਇਛਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਛੁਪਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਰਾਵਣ, ਸਭ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੀ ਬਗੀਚੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਗੀਚੀ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਝੀਲਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਮਸਤ ਤੇ ਅਜੀਬ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁੰਦਰ ਪਸ਼ੂ, ਜੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਰਾਵਣ ਜਵੇਲ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗੇਟਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਪਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਆਸ਼ੋਕ ਵਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਸੌ ਔਰਤਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਧਰਵ ਕੁੜੀਆਂ ਮਹੇੰਦਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੂਆਂ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਚਮਰੀਆਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਹਥ ਪੱਖੇ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹੋਰ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਗੋਲ ਪੱਖੇ ਲੈ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਔਰਤ ਚਮਕਦਾਰ ਜਵੇਲਾਂ ਦੇ ਪਿਆਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਕੜਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੂਜੀ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਛਤਰੀ ਲੈ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਡੰਡੇ ਨਾਲ, ਰਾਜ ਹੰਸ ਵਰਗਾ, ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੀਂਦ ਜਾਂ ਮਦ ਤੇ ਧੁੰਦਲੀ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਮਹਾਂਵੀਰ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਤੇ ਬਾਂਹ-ਬਾਂਹ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੰਗਤਾਂ ਮਲੀਨ, ਵਾਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮਦ ਤੇ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਝੂਮਦੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਢਲਕੀ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਵਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਰਾਵਣ, ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਗੁਲਾਮ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸਿਤਾ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤੇ ਸੁਸਤ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨ ਪੁਤ੍ਰ, ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਮਰ-ਬੰਦ ਤੇ ਪੈਰ-ਬੰਦ ਦੀਆਂ ਝੰਕਾਰਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇ ਤਾਕਤ ਅਕਲਪਨਯ ਹੈ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਲੂਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਗੇ ਔਰਤਾਂ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇਲ ਲਗਾ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ, ਤਾਂਬੇ ਵਰਗੀਆਂ ਤੇ ਵਾਸਨਾ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮਦ ਨਾਲ ਠੀਕੀਆਂ, ਉਹ ਕਾਮਦੇਵ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਵਸਤ੍ਰ, ਜੋ ਮੱਖਣ ਦੇ ਝਾਗ ਵਰਗਾ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਢਲਕ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਂਹ-ਗਹਿਣੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹਨੁਮਾਨ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਣ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਵਾਲੀ ਬਗੀਚੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਹਨ। ਮਦ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਸੰਕ-ਸ਼ੰਖ ਵਰਗੇ ਕੰਨ, ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਉੱਥੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਚਮਕ ਤੇ ਉਜਾਸ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। "ਇਹ ਰਾਵਣ ਹੈ, ਮਹਾਂਬਾਹੂ," ਹਨੁਮਾਨ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਇਹ ਵਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੋਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨ ਪੁਤ੍ਰ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਥੱਲੇ ਉਤਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ, ਹਨੁਮਾਨ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਲੇ ਵਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ, ਨਜ਼ਦੀਕ-ਨਜ਼ਦੀਕ ਛਾਤੀ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਕਾਲੇ ਹਨ, ਉਸ ਵੱਲ ਮੜਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਸੰਸਾਰ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦਾ ਉਨਿਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਬੈਠੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਵੈਦੇਹੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਉੱਚਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਪੌਦੇ ਵਾਂਗ ਕੰਪਦੀ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਪੇਟ ਤੰਗਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਛਾਤੀ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸਿਤਾ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਹੋਈ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ਿਤ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹੀ ਬੈਠੀ, ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ ਤੇ ਪੱਕੀ, ਉਹ ਟਾਹਣੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਜੋ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਮੈਲ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸਜਾਵਟ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ, ਮੈਲੇ ਕਦਮਲ ਦੇ ਡੰਡੇ ਵਾਂਗ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਨਿਰ-ਚਮਕ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਰਥ ਤੇ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਰਾਜ-ਸਿੰਘ ਰਾਮ ਵੱਲ, ਆਤਮ-ਗਿਆਨੀ, ਖਿੱਚੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੁਕ ਜਾਂਦੀ, ਰੋ ਰਹੀ, ਇਕੱਲੀ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ, ਆਪਣੇ ਦੁਖ ਦਾ ਅੰਤ ਨਾ ਵੇਖਦੀ, ਰਾਮ ਤੇ ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਗਨ ਵਾਲੀ। ਕਦੇ ਬੇਚੈਨ, ਫਿਰ ਢਹਿ ਜਾਂਦੀ, ਸੱਪ-ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਧੂਮਕੇਤੂ ਦੁਆਰਾ ਪੀੜਤ ਰੋਹਿਣੀ ਵਾਂਗ। ਨੇਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਹੁਣ ਮਾਨੋ ਅਭਾਗੀ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਣ-ਉੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਮਾਨੋ ਮਾਣ ਘਟ ਗਿਆ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉਲੰਘਿਆ ਗਿਆ, ਗਿਆਨ ਤੂਟ ਗਿਆ, ਤੇ ਆਸ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ।