ਸਗਰ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਉਥੇ, ਉਹ ਮਹਾਂਬਲਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਇਕ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਹਾਥੀ, ਸੌਮਨਸਾ, ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਭੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਖੁਦਾਈ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਜੀ, ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੁਭ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਭਦਰਾ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਹਾਥੀ ਦੀ ਵੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਤੋੜਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੁਦਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਉਤਾਵਲੇ ਪੁੱਤਰ ਕਪਿਲ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹਨ, ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਉਹ ਆਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜੰਜ ਦਾ ਘੋੜਾ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਘੋੜਾ ਚੁਰਾਇਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੂਹਣੀਆਂ, ਹਲ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਚੀਕਦੇ ਹੋਏ ਕਪਿਲ ਜੀ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪੈਂਦੇ ਹਨ—"ਠਹਿਰੋ, ਠਹਿਰੋ! ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਯਜੰਜ ਘੋੜਾ ਚੁਰਾਇਆ ਹੈ!" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੂੰ ਦੁਸ਼ਟ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਹੈਂ! ਅਸੀਂ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਜੋ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ ਹਾਂ!" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਪਿਲ ਮੁਨੀ ਮਹਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਗੱਜਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਅਪਾਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਪਿਲ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਸਗਰ ਪੁੱਤਰ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਸਗਰ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਬੁਲਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੂੰ ਬਹਾਦੁਰ ਹੈਂ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ। ਉਹ ਰਸਤਾ ਲੱਭ, ਜਿੱਥੋਂ ਘੋੜਾ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ, ਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ। ਮੇਰਾ ਯਜੰਜ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਗਰ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖੁਦਿਆ ਹੋਇਆ ਰਸਤਾ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਭੂਤਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਤੇ ਘੋੜਾ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੂੰ ਘੋੜੇ ਸਮੇਤ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ, ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਰੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੂੰ ਘੋੜੇ ਸਮੇਤ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇਂਗਾ।" ਫਿਰ, ਤੇਜ਼ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜ, ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਖ ਦੇ ਢੇਰ ਬਣੇ ਪਏ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾਮਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਕੁਝ ਦੂਰ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਰ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਘੋੜਾ ਭਟਕਦਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਜਲ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸੁਪਰਨ (ਗਰੁੜ), ਜੋ ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਮਾਮਾ ਸਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਵੈਨਤੇਯ (ਗਰੁੜ) ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਰ, ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ; ਇਹ ਮੌਤ ਸੰਸਾਰ ਵਲੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਂਬਲਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਅਪਾਰ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਕਪਿਲ ਦੁਆਰਾ ਸਾੜੇ ਗਏ ਹਨ। ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਜਲ ਨਾਲ ਤਰਪਣ ਨਾ ਕਰ। ਹਿਮਵੰਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰ।" "ਜਗਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਖ ਨੂੰ ਛੂਹੇਗੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਵਰਗ ਲੱਭ ਲੈਣਗੇ। ਹੁਣ, ਘੋੜਾ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਜਾ, ਅਤੇ ਯਜੰਜ ਪੂਰਾ ਕਰ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਘੋੜਾ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਯਜਮਾਨ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੁਪਰਨ ਵਲੋਂ ਸੁਣੇ ਬਚਨ, ਸਭ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਸਗਰ ਮਹਾਰਾਜ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਵਲੋਂ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਘਟਨਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਯਜੰਜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਰਾਮ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦਾ ਬਿਆਲੀਵਾਂ ਅਤੇ ਬਿਆਲੀਸਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।