ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਲੰਬੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਰੁੱਖ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਐਨਾ ਸੁਚੱਜਾ, ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੋਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਬੇਲਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ 'ਚ ਲਪਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਝਾੜੀਆਂ ਤੇ ਓਲੇਅੰਡਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਫਿਰ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਘਣੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਚਟਾਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹਵੈਲੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਦੇਖਿਆ। ਇਸ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਵਗਦੀ ਹੋਈ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਦਿਸੀ, ਜੋ ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੀ ਗੋਦ ਤੋਂ ਛਲਾਂਗ ਲਾ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਉਹ ਰੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਨਾਰਾਜ਼ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਵਲੋਂ ਰੋਕੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦਰਿਆ ਮੁੜ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰੀ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਕੋਲ ਪਰਤ ਆਈ ਹੋਵੇ ਤੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ, ਵਾਯੂਪੁਤ੍ਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ, ਨੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੰਡ ਵੇਖੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਲੰਬਾ, ਮਨੁੱਖੀ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਤਲਾਬ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਸੀ, ਹੀਰੇ-ਜਵਾਹਰਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਰੇਤ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਅਦਭੁੱਤ ਤੇ ਸੁਸੱਜਿਤ ਜੰਗਲ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਮਹਲ ਸਨ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਰ ਥਾਂ ਛਾਂਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਛੱਤਾਂ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਮੰਜਲਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਰੇਲਿੰਗਾਂ, ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਰੁੱਖ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਚਬੂਤਰਿਆਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਟੁਕੜੇ, ਪਹਾੜੀ ਚਸ਼ਮੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਮੋਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਫਿਰ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਸੋਹਣੇ, ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਨਵੇਂ ਅੰਕੁਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੋਚਿਆ, "ਇਥੋਂ ਮੈਂ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ, ਦੁੱਖੀ ਮਨ ਨਾਲ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਫਿਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ, "ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਵਣ ਦੀ ਆਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਦਨ, ਚੰਪਕ ਤੇ ਬਕੁਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਕਮਲ ਦਾ ਤਲਾਬ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਜਾਨਕੀ ਇੱਥੇ ਆਵੇਗੀ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਰਾਣੀ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਜਾਨਕੀ ਜ਼ਰੂਰ ਇੱਥੇ ਆਵੇਗੀ। ਜਾਂ ਫਿਰ, ਮ੍ਰਿਗ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗੀ।" "ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਤੜਪ ਰਹੀ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ, ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਨਾਰੀ ਇੱਥੇ ਜ਼ਰੂਰ ਆਵੇਗੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਹੈ।" "ਕਾਲੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲੀ, ਸਾਂਝ ਵੇਲੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਾਨਕੀ, ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਇਸ ਸੁਚੱਜੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਵੇਲੇ ਆਵੇਗੀ। ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਆਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਉਸ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਢੁਕਵੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਨਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਤਨੀ ਤੇ ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਆਦਰਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲੀ ਦਿਵਿਆ ਨਾਰੀ ਹਜੇ ਵੀ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਇਸ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ ਆਵੇਗੀ।" ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਿਆਂ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹ ਘਣੇ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਏ। ਹੁਣ, ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਾਚਕਾਂ ਲਈ ਪੰਦਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਉਥੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਰ ਥਾਂ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਲਪਟੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ, ਦਿਵਿਆ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਸੁਆਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸੋਭਾ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਥਾਂ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਣ ਤੇ ਪੰਛੀ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਮਹਲਾਂ ਤੇ ਹਵੈਲੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਤੇ ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲ ਤੇ ਕੁਮੁਦ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਤਲਾਬਾਂ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ, ਸੋਫਿਆਂ, ਤੇ ਕਈ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੇ, ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖ, ਤੇ ਆਸ਼ੋਕ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਨਾਲ, ਇਹ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੇਲੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ। ਉਥੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਥਾਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਕਈ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਉਡ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਉਡਦਿਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਆਸ਼ੋਕ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਭਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹੋਏ, ਕਰਣਿਕਾਰ ਤੇ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਰੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਇਲਾਕਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੌਸ਼ਨ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਪੁੰਨਾਗ, ਸਪਤਪਰਨ, ਚੰਪਕ ਤੇ ਉੱਡਾਲਕ ਰੁੱਖ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ। ਕਈ ਰੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਕੁਝ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਆਸ਼ੋਕ ਰੁੱਖ, ਕਾਲੇ ਕਾਜਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨੰਦਨ ਤੇ ਚੈਤ੍ਰਰਥ ਬਾਗ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਆਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਦੀ ਸੋਭਾ, ਉਸਦੇ ਰੁੱਖਾਂ, ਤਲਾਬਾਂ, ਮਹਲਾਂ, ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੈਤਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰਿਆ, ਤੇ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਜਾਨਕੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।