ਹੇ ਰਾਮ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ! ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਹੈ, ਥਕ ਕੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਧਿ-ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਗਰ ਦੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਦੀ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਗੇ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਅੰਦਰ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਧੇ, ਉਥੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਦੇਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਪਦਮ ਨਾਮਕ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਸਤਕ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਝੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਵਧੇ ਅਤੇ ਉਥੇ ਵੀ ਸੌਮਨਸਾ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਖੁਦਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਦ੍ਰਾ ਨਾਮਕ ਚਿੱਟਾ ਹਾਥੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਝੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਗਰਪੁੱਤਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਤੋੜਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਫਿਰ, ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸਗਰਪੁੱਤਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ, ਪ੍ਰਚੰਡ ਤੇ ਉਤਾਵਲੇ ਰੂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਕਪਿਲਾ, ਸਦਾ-ਥਿਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਉਹ sacrificial ਘੋੜਾ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਘੁਕੁਲ ਵੰਸ਼ਜ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੀ ਯਜਨਾ ਦੇ ਵਿਘਾਤਕ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੁਹਾੜੀਆਂ, ਹਲ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ, "ਰੁਕੋ! ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਯਜਨ ਘੋੜਾ ਚੁਰਾਇਆ ਹੈ!" "ਤੂੰ ਦੁਸਟ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਹੈਂ! ਸਾਨੂੰ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਣ!" ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਪਿਲਾ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਗੱਜੇ। ਉਸ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਤੇ ਅਣਮਾਪ ਯੋਗੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸਗਰਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਰਾਮ, ਤੂੰ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇਕਤਾਲੀਸਵੇਂ ਸਰਗਾ ਨੂੰ ਸੁਣ। ਜਦੋਂ ਸਗਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਸਮੰਜਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਵੀਰ ਹੈਂ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ। ਉਹ ਰਸਤਾ ਲੱਭ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਘੋੜਾ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।" "ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ; ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ। ਯਜਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ।" ਸਗਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤਰ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਹੌਲੇ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਲੋਂ ਖੋਦਿਆ ਹੋਇਆ ਰਸਤਾ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਯਕਸ਼, ਪ੍ਰੇਤ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਸੱਪ ਆਦਰ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ, ਹਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਚੋਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨੀ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਅਸਮੰਜਾ, ਤੇਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਤੂੰ ਘੋੜੇ ਸਮੇਤ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁੱਛਿਆ। ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਪਾਲਕਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਘੋੜੇ ਸਮੇਤ ਵਾਪਸ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜ ਸਗਰਪੁੱਤਰ ਸੁਆਹ ਹੋਏ ਪਏ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋ ਪਿਆ। ਉਥੇ, ਕੁਝ ਦੂਰ, ਉਸ ਨੇ ਯਜਨ ਘੋੜਾ ਵਿਹਰਦਾ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਰਾਜਕੁਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਜਲ-ਤਿਲ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਲ ਲੱਭਣ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਕੋਈ ਸਰੋਵਰ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਪਰਨ, ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪੱਖੀ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਮਾਮਾ, ਵੈਨਤੇਯਾ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਦਿੱਸਿਆ। ਵੈਨਤੇਯਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ; ਇਹ ਮੌਤ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਅਨੰਤ ਕਪਿਲ ਵਲੋਂ ਸੁਆਹ ਹੋਏ ਹਨ। ਤੂੰ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਜਲ-ਤਿਲ ਨਾ ਦੇ।" "ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਜਲ-ਤਿਲ ਕਰ। ਜਦੋਂ ਪਿਆਰੀ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਆਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹੇਗਾ, ਸਗਰ ਦੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।" "ਹੁਣ ਤੂੰ ਘੋੜਾ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਜਾ, ਹੀਰੋ; ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰ।" ਸੁਪਰਨ ਦੇ ਇਹ ਅਮੋਲ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੋੜਾ ਲੈ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵਾਂਗ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸੁਪਰਨ ਵਲੋਂ ਕਹੇ ਬਚਨ ਵੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਦੱਸਿਆ।