ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ—ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤ, ਅਸ਼ਵਿਨ ਅਤੇ ਮਰੁਤ—ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ, ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੈਤਿਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ, ਆਦਰਣੀਯਾ ਸਤੀ ਸਤਾ ਨੂੰ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਅਤੇ ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਉਠਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਦੇਵੀ, ਰੁਦ੍ਰ, ਇੰਦਰ, ਯਮ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ, ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵੱਲ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ, ਆਪਣਾ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਸੋਚਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਪਵਿਤ੍ਰ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰ, ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਪੇੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਥੇ ਪੇੜਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਰਾਖੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦਾ। ਹਨੂਮਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ خاطر ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਆਤਮ-ਜਨਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤਪਸਵੀਆਂ, ਅੱਗ, ਵਾਯੂ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਜਰ-ਧਾਰੀ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਾਰੁਣ, ਸੋਮ, ਆਦਿਤ, ਮਹਾਂ ਅਸ਼ਵਿਨ ਅਤੇ ਸਭ ਮਰੁਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਜੀਵ ਜੋ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਨੂਮਾਨ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਆਦਰਣੀਯਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਠੇ ਹੋਏ, ਚਿੱਟੇ ਦੰਦ, ਨਿਖਰੇ ਹੋਏ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਮੁਸਕਾਨ, ਅਤੇ ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਚੰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ?" ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਜ, ਉਹ ਮ੍ਰਦੁ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਰਗੀ, ਸਤੀ, ਜੋ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਲੋਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੇਗੀ—ਉਹ ਜੋ ਇੱਕ ਨੀਚ, ਕਠੋਰ, ਨਿਰਦਈ, ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਾਰ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਫੜੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਚੌਦਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦਾ ਅੰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹਨੂਮਾਨ ਉਸ ਮਹਲ ਦੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੰਧ 'ਤੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਂ ਵਾਨਰ, ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਸੰਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੇੜਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਪੇੜ, ਚੰਪਕ ਦੇ ਖਿੜੇ ਪੇੜ, ਉਦਾਲਕ, ਨਾਗ, ਆਮ ਦੇ ਪੇੜ ਅਤੇ ਵਾਨਰ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਪੇੜ ਵੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਦੇ ਪੇੜਾਂ ਦੇ ਬਾਗ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਬੇਲਾਂ ਲਤਾਵਾਂ ਲਗੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ, ਹਨੂਮਾਨ ਬਾਣ ਵਾਂਗ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਜਬ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੇੜਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਨੂਮਾਨ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਉਸ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਰਾਜ, ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋਏ ਪੇੜ ਹਨ। ਇਹ ਵਾਟਿਕਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੇੜਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ; ਕੋਕਿਲਾਂ ਅਤੇ ਮਸਤ ਕਾਲੇ ਭੰਬੀਆਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਨੂੰ ਆਬਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਬਾਗ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਮਸਤ ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਹਨੂਮਾਨ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੁੱਕ-ਸੁੱਕ ਕੇ ਸੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉਡਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰ ਹਵਾ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਹਨੂਮਾਨ, ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ, ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵਾਨਰ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੇੜਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਸੰਤ ਆਪ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਥੇ, ਧਰਤੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੇੜਾਂ ਦੇ ਝੜੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਤਿਉਂਹਾਰ ਲਈ ਸਜੀ ਹੋਈ ਮਹਿਲਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਵੱਡੇ ਪੇੜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਹਿਲ ਗਈਆਂ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲ ਝੜ ਗਏ, ਹਾਰ ਗਈਆਂ ਨਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ। ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਿਲੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਪੇੜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਫਲ ਲਟਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਫੁੱਲ, ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋਏ, ਪੇੜਾਂ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਨਾਲ, ਹਵਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਨਿਰਜੀਵ ਹੋ ਗਏ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੇੜ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੌਜਵਾਨ ਮਹਿਲਾ ਦੀਆਂ ਵਿੱਖਰੀਆਂ ਵਾਲ਼, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਜਾਵਟਾਂ ਉਜੜ ਗਈਆਂ ਹੋਣ, ਉਸ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਦੰਦ ਅਤੇ ਹੋਠ ਨਖ ਅਤੇ ਦੰਦ ਨਾਲ ਚੀਰ-ਫਾੜ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਪੂੰਛ, ਹੱਥ ਅਤੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਝਟਕਾਏ ਹੋਏ, ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਪੇੜ ਵਿਖੜੇ ਹੋਏ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਵਾਨਰ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਵੰਞਾ ਦੇਵੇ। ਉਥੇ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਜਵੇਰੀ ਫਰਸ਼, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਵੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪੌਂਡ ਸਨ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਿਰ੍ਹੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੇਤ ਮੋਤੀ ਅਤੇ ਮੂंगे ਦੀ ਸੀ, ਅੰਦਰਲੇ ਫਰਸ਼ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ, ਅਤੇ ਕੰਢੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਧੀਆ ਪੇੜਾਂ ਨਾਲ ਖੂਬਸੂਰਤ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਲਿਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ, ਹੰਸ ਅਤੇ ਸਾਰਸ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਚਾਰ ਪਾਸੇ, ਲੰਬੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਪੇੜਾਂ ਨਾਲ ਲਾਈਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਅੰਬਰ ਵਾਂਗ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸੀ। ਉਹ ਸੈਂਕੜੇ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਝਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਕਣੇਰੇ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਸੁੰਦਰ, ਪਵਿਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਬਾਗ ਦੀ ਭਰਮਣ ਕੀਤੀ।