ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, "ਇਥੇ ਹੀ, ਆਪਣੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਠਹਿਰਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਵਾਨਰ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣ।" ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ, "ਇਹ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਅਜੇ ਤੱਕ ਮੈਂ ਢੂੰਢਿਆ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ।" ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤਯ, ਅਸ਼ਵਿਨ ਅਤੇ ਮਾਰੁਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹਾਂ।" ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸਚੈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ, "ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸਤੀਆਂ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ, ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮਨੋ-ਕਾਮਨਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਕੁਝ ਪਲ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਬਲਵਾਨ ਹਨੁਮਾਨ, ਆਪਣੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰਕੇ ਉੱਠੇ। ਉਹ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰੁਦ੍ਰ, ਇੰਦਰ, ਯਮ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਨੂੰ, ਚੰਦਰਮਾ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਮਾਰੁਤ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ ਵੱਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ। ਮਨ ਹੀ ਮਨ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਅਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਇਹ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ।" ਉਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਥੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਰਾਖੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਨੁਮਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦਿਓ।" ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਵੈ-ਭੂ, ਦੇਵਤੇ, ਤਪਸਵੀ, ਅੱਗ, ਵਾਯੂ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਜਰਧਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਵਰਨ, ਸੋਮਾ, ਆਦਿਤਯ, ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਾਰੁਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਜੀਵਪਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਜੋ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਉਹ ਉੱਚੇ, ਚਿੱਟੇ ਦੰਦਾਂ, ਨਿਖਰੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਅਤੇ ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਚੰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਵੇਖਾਂਗਾ?" ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਅੱਜ ਉਹ ਕੋਮਲ, ਤਪਸਵੀ ਮਹਿਲਾ, ਜੋ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਾਲ ਫੜੀ ਗਈ ਹੈ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਵੇਂ ਆਵੇਗੀ—ਉਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕ ਨੀਚ, ਨਿਰਦਈ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੇ ਬੰਧਕ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?" ਇੱਥੇ ਚੌਦਵਾਂ ਸਰਗਾ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਚੌਦਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਕੁਝ ਪਲ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਤੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਉੱਤੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਵਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਉਸ ਮਹੱਲ ਦੀ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ। ਉਹ ਅਸ਼ੋਕ ਰੁੱਖ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਚੰਪਕ, ਉਦਾਲਕ, ਨਾਗ, ਅੰਬ ਤੇ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਰਗੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਅੰਬਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਬਾਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ, ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਬਾਣੀ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਤੀਰ ਵਾਂਗ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬਾਗ ਵਿਚ ਕੂਦ ਪਏ। ਉਹ ਅਜੀਬੋ-ਗਰੀਬ ਬਾਗ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਜੋ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਬਲਵਾਨ ਹੈ, ਨੇ ਉਹ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਜੰਗਲ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਅਤੇ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਗਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕੂਕੂ ਅਤੇ ਮਸਤ ਕਾਲੀ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਉਂਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਉਹ ਬਾਗ ਖੁਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕਦਾਰ ਸੀ, ਉਤਸ਼ਾਹੀਤ ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਸਤ ਮੋਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸੌ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਉੱਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਾਂ ਨਾਲ ਹਵਾ ਹਿਲੀ, ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਏ, ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ ਵਿਚ ਇਉਂ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਹਨੁਮਾਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਡਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ ਆਪ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਥੇ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤਿਉਂ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਔਰਤ ਤਿਉਹਾਰ ਲਈ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਿਲ ਗਈਆਂ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਝੜ ਗਏ, ਉਹ ਐਸੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਮਗਰੋਂ ਹਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨਚਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਹਣੇ ਤੇ ਕਪੜੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ। ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਿਲਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਰੁੱਖ, ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਹੋਏ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਫੁੱਲ, ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਫਲ ਗਵਾ ਬੈਠੇ। ਜਦੋਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉੱਡ ਗਏ, ਤਾਂ ਰੁੱਖ, ਸਿਰਫ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ, ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ, ਨਿਸ਼ਚੇਤ ਜਿਹੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਣ, ਗਹਣੇ ਖਰਾਬ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸੋਹਣੇ ਦੰਦ ਤੇ ਹੋਠ ਨਖ ਤੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਪੂੰਛ, ਹੱਥ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਟੀ ਹੋਈ ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ, ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉਜੜੀ ਹੋਈ ਜਾਪ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਬੇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਉਖਾੜ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੰਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਸੋਹਣੇ ਜਵੇਲਰੀ ਵਾਲੇ ਫਰਸ਼, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਉੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪੋਖਰ ਸਨ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੋਖਰਾਂ ਦੀ ਰੇਤ ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਮੁੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੀ, ਅੰਦਰਲੇ ਫਰਸ਼ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ, ਤੇ ਕੰਢੇ ਸੋਹਣੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਪੋਖਰ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੇ ਲਿਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕਦਾਰ, ਜਲ-ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ, ਹੰਸ ਤੇ ਸਾਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।