ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਤਪस्वੀ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ‘ਤੇ ਜੀਊਂਗਾ, ਪਰ ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਉਹ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ, ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਬਿਨਾਂ ਵਾਪਸ ਗਏ, ਤਾਂ ਅੰਗਦ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਾਸ਼ ਵੱਡੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੀਉਣਾ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਮਿਲਾਪ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਝੱਲਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਂਬਲੀ ਵਾਨਰ ਹਨੁਮਾਨ ਆਪਣੇ ਗ਼ਮ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਸੀਤਾ ਭਾਵੇਂ ਚਲੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ।" ਜਾਂ ਫਿਰ, "ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਰਾਮ ਕੋਲ ਲਿਆਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜਾਨਵਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਲੱਭ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਦਾ ਮਨ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ, ਮੈਂ ਇਸ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਖੋਜ ਕਰਾਂਗਾ।" ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਸੰਪਾਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਰਾਮ ਕੋਲ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਵਾਪਸ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਰਾਮ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਣਗੇ। ਹਨੁਮਾਨ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਇਥੇ ਹੀ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਰਹਾਂਗਾ; ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਵਾਨਰ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣ।" ਫਿਰ ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਉਥੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਉਥੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਖੋਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।" ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਵਸੂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤਯ, ਅਸ਼ਵਿਨ ਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ—ਉਹ ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।" ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੀ, ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਤਪस्वੀ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ, ਉੱਠਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਰੁਦ੍ਰ, ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਵਾਯੂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ ਵੱਲ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੱਕਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਸੁਭਾਗਾ ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੁਣ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਕੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਧੰਨ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਹੋਣਗੇ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ।" ਉਹ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਥੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਗੇ; ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਆਤਮਾ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਹਿਲਾਉਂਦਾ। ਹਨੁਮਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਚਲਣ ਤੇ ਰਾਵਣ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਇੱਥੇ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਵੈਯੰਭੂ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤਪਸਵੀਆਂ, ਅੱਗ, ਵਾਯੂ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਤੋਂ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਵਰੁਣ, ਸੋਮਾ, ਆਦਿਤਯ, ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵਿਨ ਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਹਨੁਮਾਨ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਉਹ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਥੇ ਚਿੱਟੇ ਦੰਦ, ਨਿਰਮਲ ਹਾਸਾ, ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਚੰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ?" ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਅੱਜ ਉਹ ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ, ਤਪਸਵਿਨੀ, ਜੋ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨਾਲ ਫੜੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੀਚ, ਨਿਰਦਈ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੇ ਫੜਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਵੇਂ ਆਵੇਗੀ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੌਦਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਕੁਝ ਪਲ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਸੀਤਾ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਨੇ ਉਸ ਮਹਲ ਦੀ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰੀ। ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਦਰੱਖਤ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਚੰਪਕ, ਉੱਡਾਲਕ, ਨਾਗ, ਅੰਬ ਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵਾਨਰਾਂ ਵਾਲੇ ਚਿਹਰੇ ਵਰਗੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਮੈਂਗੋਆਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜਿੱਥੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਬੇਲਾਂ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਅਦਭੁਤ ਉਪਵਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ, ਮਹਾਬਲੀ, ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਅਤੇ ਹਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਇਲਾਂ ਅਤੇ ਮਸਤ ਕਾਲੇ ਭੌਂਰਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਦਾ ਆਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਉਹ ਬਾਗ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਲਬਾਲਬ, ਨੱਚਦੇ ਮੋਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦ ਹਨੁਮਾਨ ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚੈਨ ਨਾਲ ਸੌ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉੱਡਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰ ਹਵਾ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੂੰਦਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਥੇ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਤਿਉਂ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਔਰਤ ਤਿਉਹਾਰ ਲਈ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਉਥੇ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਿਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਐਸੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਹਾਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਨੌਟੰਕੀਣੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਉਤਾਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹੋਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਮਨ, ਸ਼ਰੀਰ ਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰ ਲਿਆ।