ਹਨੂਮਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਲੈ ਕੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ, ਜੋ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜ ਜਾਵੇਗੀ। ਹਨੂਮਾਨ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚੈ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਣਵਾਸੀ ਬਣ ਕੇ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ 'ਤੇ ਜੀਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਲਏ, ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਲੱਭਿਆ, ਤਾਂ ਅੰਗਦ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਨਾਸ ਕਰਨਾ ਕਈ ਖਾਮੀਆਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੀਵਨ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਚਾਏਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਿਲਾਪ ਨਿਸਚਤ ਹੈ। ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਾਨਰ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਝਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿਸਚੈ ਨੂੰ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ: "ਮੈਂ ਦਸ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਸੀਤਾ ਭਾਵੇਂ ਉਠਾ ਲਈ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।" ਜਾਂ, "ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਲੰਘ ਕੇ ਰਾਮ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕਿਆ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਸਚੈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਰਾਮ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਲਏ, ਉਹ ਲੰਕਾ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਖੋਜ ਕਰੇਗਾ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸੰਪਾਤੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਚਲ ਕੇ ਰਾਮ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਗਿਆ, ਰਾਮ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਨਿਸਚੈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਹੀ, ਆਪਣੇ ਆਹਾਰ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਹੇਗਾ; ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਵਾਨਰ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਣ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਹਨ, ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਖੋਜ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਹਨੂਮਾਨ ਵਾਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਅਤੇ ਮਾਰੁਤਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਸਚੈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਕੇ ਆਗੇ ਵਧੇਗਾ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਲਾ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਰਾਮ ਕੋਲ ਮੁੜ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਉਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਨੂੰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਅਗਨਿ, ਅਤੇ ਮਾਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਵੀ, ਹਨੂਮਾਨ, ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵੱਲ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਸੋਚਦਾ ਹੈ। ਹਨੂਮਾਨ ਨਿਸਚੈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਲਬਾਲਬ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਾਈ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ; ਇੱਥੇ ਤਕ ਕਿ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਵੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਹਨੂਮਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ خاطر, ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸਫਲਤਾ ਦਿਣ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਆਤਮਾ-ਜਨਮਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵ, ਰਿਸ਼ੀ, ਅਗਨਿ, ਵਾਯੂ, ਪੁਰੁਹੂਤ, ਅਤੇ ਵਜਰ-ਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਤੋਂ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਰੁਣ, ਜੋ ਫੰਨ-ਧਾਰੀ ਹੈ, ਸੋਮ, ਆਦਿਤ, ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਾਰੁਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਨ, ਜੋ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਨੂਮਾਨ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਠੇ ਹੋਏ, ਚਿੱਟੇ ਦੰਦ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਾਸੀ ਨਿਰਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੜੀ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜੋ ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ?" ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਅੱਜ ਉਹ ਨਰਮ, ਤਪਸਵਿਨੀ ਮਹਿਲਾ, ਜੋ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਫੜੀ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੇਗੀ—ਉਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੀਚ, ਨਿਰਦਈ, ਕਰੂੜ, ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਚੌਦਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹਨੂਮਾਨ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਸੀਤਾ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਵਾਨਰ ਨੇ ਉਸ ਮਹਲ ਦੀ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਲੰਘ ਕੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਵਾਨਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਥਰ-ਥਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵੇਖੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਿਰ ਝੜਦੇ ਬਸੰਤ ਦੇ ਆਰੰਭ 'ਤੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਅਸ਼ੋਕ ਦਰੱਖਤ, ਫੁੱਲਦੇ ਚੰਪਕ, ਉਡਾਲਕ, ਨਾਗ, ਆਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਤਕ ਕਿ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਂਗ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਮ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਲਤਾਵਾਂ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਲੰਘ ਕੇ, ਉਹ ਬਾਣ ਵਾਂਗ ਛੁੱਟ ਕੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵੜਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਨੂਮਾਨ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਉਸ ਅਜਬ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਅਤੇ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਰੋਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਵਾਟਿਕਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਕੂਕੂ ਅਤੇ ਮਸਤ ਕਾਲੇ ਭੰਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਹੀ ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਉਹ ਬਾਗ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ, ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਮਸਤ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦ ਹਨੂਮਾਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਨਿਰਮਲ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੈਨ ਨਾਲ ਸੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜਦ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉਡਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੰਖ ਹਵਾ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਖਾ ਉਤਰੇ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਨੂਮਾਨ, ਪਵਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਵਾਨਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਸੰਤ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਥੇ, ਧਰਤੀ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਲਈ ਸਜੀ ਹੋਈ ਮਹਿਲਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।