ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਵੰਡ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੂਰ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇਖ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਤੀਹ ਤੇ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ, ਉਨਾਂ ਵਲੋਂ ਵੱਡੀ ਧੁਨੀ ਉਠੀ। ਜਦੋਂ ਉਨਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾੜ ਲਿਆ ਤੇ ਚੱਕਰ ਲਾ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਅਸੀਂ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਜ ਲਿਆ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੀਵ—ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਸੱਪ ਤੇ ਨਾਗ—ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਨ horse ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਜੋ ਠੀਕ ਸਮਝੋ, ਆਖੋ।" ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬੋਲੇ, "ਤੁਸੀਂ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਦੋ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਪਾੜੋ। ਜਦੋਂ ਘੋੜਾ ਚੋਰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਉ।" ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸਗਰ ਦੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਅਧੋਲੋਕ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਖੋਦ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਵੇਖਿਆ—ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ, ਵਿਗੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ—ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਗੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ, ਉਸਦੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਜੰਗਲ ਸਮੇਤ, ਥਾਮਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ਜ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਚੌਕੀਆਂ ਦੀ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਜਾਂਦੀ। ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਚੌਕ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਹਿਤ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਪਾੜਦੇ ਹੋਏ ਅਧੋਲੋਕ ਵੱਲ ਵਧਦੇ। ਫਿਰ ਪੂਰਬੀ ਚੌਕ ਪਾੜ ਕੇ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵੀ ਖੋਦਿਆ, ਤੇ ਉਥੇ ਵੀ ਇਕ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਵੇਖਿਆ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮਹਾਪਦਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਸੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਥਾਮਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਵੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਧਰਤੀ ਪਾੜੀ। ਉਥੇ ਵੀ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਚੌਕਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਸੌਮਨਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਵੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ, ਉਸਦਾ ਸੁਆਲ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਠੀਕ ਹੈ, ਫਿਰ ਚੰਦ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਖੋਦਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ, ਰਘੁਕੁਲ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਨਾਂ ਨੇ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਭਦ੍ਰ ਹਾਥੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਸਗਰ ਦੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਪਾੜੀ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦਿਆ। ਉਥੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਉਤਾਵਲੇ ਪੁੱਤਰ, ਕਪਿਲ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਨਿਧਾਨ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਹਨ। ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘੋੜਾ ਟਹਿਲਦਾ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਯਜ્ઞ ਵਿਘਾਤਕ ਦਿੱਸਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਕਸੀਆਂ, ਹਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਪੱਥਰ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜੇ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੀਕਦੇ, "ਖੜਾ ਹੋ, ਖੜਾ ਹੋ! ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਯਜ्ञ ਘੋੜਾ ਚੁਰਾਇਆ ਹੈ!" "ਤੂੰ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ! ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ!" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਕਪਿਲ ਮਹਾਨ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਇਕ ਭਾਰੀ ਗੱਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਅਤੁਲ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਪਿਲ ਵਲੋਂ, ਸਾਰੇ ਸਗਰ ਪੁੱਤਰ, ਕਕੁਤਸਥ, ਰਾਖ ਬਣ ਗਏ। ਹੁਣ, ਰਾਮ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੀ ਇਕਤਾਲੀਸਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗਾਇਬ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। "ਤੂੰ ਬਹਾਦੁਰ ਹੈਂ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਕੌਸ਼ਲ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਤੇਜਸਵੀ ਹੈਂ। ਉਹੀ ਰਸਤਾ ਲੱਭ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਘੋੜਾ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।" "ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਜੀਵ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ। ਮੇਰਾ ਯਜ्ञ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ।" ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਗਰ ਵਲੋਂ ਇੰਝ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਯੁਵਕ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਲੋਂ ਖੋਦਿਆ ਹੋਇਆ ਅਧੋਲੋਕ ਦਾ ਰਸਤਾ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ। ਉਹਦੇ ਆਗਮਨ ਤੇ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਯਕਸ਼, ਪ੍ਰੇਤ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਸੱਪ, ਸਭ ਉਸਦੀ ਆਦਰ-ਸਹਿਤ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ, ਉਸਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਤੇ ਘੋੜਾ ਚੋਰ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੌਕਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਾਥੀ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਆਸਮੰਜ, ਤੇਰਾ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਤੂੰ ਘੋੜੇ ਸਮੇਤ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇਂਗਾ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਹਰ ਚੌਕ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਨਾਂ ਵਲੋਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, "ਤੂੰ ਘੋੜੇ ਸਮੇਤ ਵਾਪਸ ਆਵੇਂਗਾ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਤੇਜ਼ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੋਤਾ ਉਸ ਥਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜ, ਸਗਰ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਖ ਬਣੇ ਪਏ ਸਨ।