ਹਨੁਮਾਨ, ਬੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ-ਤਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਐਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮਣੀਤ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਉਹਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਜਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ, ਚੰਗੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵੇਖਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਮੇਂ-ਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਚੰਗੇ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਦਾ ਹਾਥਣੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਖਸ਼ਸ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਮਦਿਰਾ-ਗ੍ਰਿਹ (ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਹਾਲ) ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਮਦਿਰਾ-ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ, ਝੋਨੇ, ਮੀਣ, ਮੁਰਗੇ, ਮੁਰਗੀਆਂ, ਹਰਨਾਂ, ਭੈਂਸਾਂ ਅਤੇ ਸੂਰਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਸੋਹਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਰ ਅਤੇ ਕੁੱਕੜ ਵੀ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉੱਥੇ ਸੂਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰ, ਗੈਂਡੇ ਦਾ ਮਾਸ, ਦਹੀਂ ਤੇ ਨਮਕ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮਾਸ, ਅਤੇ ਹਰਨ ਤੇ ਮੋਰ ਦੀਆਂ ਸੂਲੀਆਂ ਤੇ ਲਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਵੀ ਵੇਖੀਆਂ। ਉਹਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿਤਲੀਆਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ, ਅੱਧ-ਖਾਧੇ ਖਰਗੋਸ਼, ਬਹੁਤੀਆਂ ਸੂਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭੈਂਸਾਂ, ਅਤੇ ਭੇੜਾਂ ਦੇ ਮਾਸ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਉੱਥੇ ਚਟਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਸਾਦੀਆਂ, ਖੱਟੀਆਂ ਤੇ ਨਮਕੀਂ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਮਿਠਾਈਆਂ ਵੀ ਸਨ। ਉਹ ਥਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਪੈਜੰਬੀਆਂ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦ, ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਅਤੇ ਉਲਟੀਆਂ ਪਿਆਲੀਆਂ ਨਾਲ ਪਰੀ ਪਈ ਸੀ। ਫਲ-ਫੂਲ ਵੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਖਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਸੋਹਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਛਾਈਆਂ ਖੱਟਾਂ ਤੇ ਬੈਠਕਾਂ ਸਨ। ਮਦਿਰਾ-ਗ੍ਰਿਹ, ਭਾਵੇਂ ਅੱਗ ਨਾ ਸੀ, ਪਰ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ ਉੱਥੇ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹਨੇ ਮਾਸ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ ਜੋ ਮਾਹਿਰਾਂ ਹੱਥੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਚੁਣ-ਚੁਣ ਕੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ। ਉੱਥੇ ਦਿਵਯ ਤੇ ਸਾਫ਼, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਦਿਰਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਸ਼ਰਾਬਾਂ ਵੀ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਚੀਨੀ, ਸ਼ਹਿਦ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਸ਼ਰਾਬਾਂ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧਤ ਚੂਰਨ ਵੀ ਸੋਹਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਖਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਜਮੀਨ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਮਕਦਾਰ ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਦਿਰਾ-ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਿਆਲੇ ਅਤੇ ਮਣਕਾਂ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵੇਖੇ। ਕੁਝ ਪਿਆਲੇ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਕੁਝ ਅੱਧੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਲੀ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਕੁਝ ਪਿਆਲੀਆਂ ਅਜੇ ਛੁਹੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਤੇ ਵਿਅੰਜਨ ਪਏ ਹੋਏ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅੱਧੀਆਂ ਛੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਕੁਝ ਖੱਟਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਧੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਹੀ ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਉਥੇ-ਉਥੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ। ਕਿਤੇ ਕੁਝ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੱਟਾਂ ਖਾਲੀ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ ਸੁੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਚਾਦਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ, ਨੀਂਦ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਹਿਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਲਕਾ ਹਵਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਉੱਥੇ ਚੰਦਨ, ਮਿੱਠੀ ਮਦਿਰਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਗੰਧਾਂ ਫੈਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਹਵਾ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਧੂਪ ਦੀਆਂ ਸੁਗੰਧਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਪੂਰਾ ਪੁਸ਼ਪਕ ਮਹਲ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਇਸਤਰੀਆਂ ਗੋਰੀਆਂ, ਕੁਝ ਸਾਵਲੀਆਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਕਾਲੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲੀਆਂ ਪਰ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਸਨ। ਕੁਝ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਅੰਗ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਨੀਂਦ ਤੇ ਕਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਮੋਹਿਤ ਹੋਈਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਸੌਂਦੇ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਕੀ ਜੀ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਆ ਗਈ, ਉਹ ਪਾਪ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਹਰੇਮ ਦੀਆਂ ਸੁੱਤੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ, ਇਹ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ।" ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਵਲ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦ੍ਰਿੜ਼ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਸਹੀ ਰਸਤਾ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ, "ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੇਖ ਲੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਨ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।" ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਮਨ ਹੀ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਚਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾੜਾ—ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸੰਯਮਿਤ ਹੈ।" ਹਨੁਮਾਨ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਲੱਭਣਾ ਹੋਵੇ, ਓਥੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਹੀ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਭਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਿਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਜਾਨਕੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੂਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਜਾਨਕੀ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਜਾਨਕੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਉੱਥੇ, ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤਾਂ ਦਿਸ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਜਾਨਕੀ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਹਨੁਮਾਨ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਏ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਲੱਭਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਵਾਯੂਪੁਤ੍ਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਦਿਰਾ-ਗ੍ਰਿਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਨਕੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਏ।