ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸਗਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯਜ੍ਞ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਅਸ਼੍ਵ—ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਘੋੜਾ—ਸੀ। ਪਰ ਅਚਾਨਕ, ਇਹ ਘੋੜਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਘੋੜਾ ਲੱਭਣ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਹ ਮੌਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਭਟਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਧਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਇਸ ਦਾ ਅਸਲ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਉਹ ਕਪਿਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਜਾਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ, ਦੂਰ-ਦਰਸ਼ੀ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।" ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਤੈਂਤੀਸ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ, ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਕੜਕਦੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਦਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਅਸੀਂ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਘੁੰਮ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੀਵ—ਦੇਵ, ਦੈਤ, ਰਾਖਸ, ਪਿਸਾਚ, ਸੱਪ, ਨਾਗ—ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਨਾ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਘੋੜਾ ਲੱਭਿਆ, ਨਾ ਉਹ ਜਿਸ ਨੇ ਚੁੱਕਿਆ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਮੁੜ ਖੋਦੋ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੱਟ ਨੂੰ ਤੋੜੋ। ਜਦੋ ਘੋੜਾ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਿਲ ਜਾਏ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਆਓ।" ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਸਗਰ ਦੇ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਰਕ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ। ਜਦ ਉਹ ਖੋਦ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਗੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਹਾਥੀ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ ਥਾਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਉਹ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਥੱਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਕੰਬਦੀ ਹੈ। ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਹਾਥੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮੇ, ਤੇ ਅੱਗੇ ਨਰਕ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੱਟ ਤੋੜਿਆ, ਫਿਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗਏ, ਉਥੇ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਦੇਖਿਆ। ਇਹ ਮਹਾਪਦਮ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਸੀ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਥਾਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋੜੀ। ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੌਮਨਸਾ ਸੀ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ, ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਨ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਲਾਮਤ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਖੋਦਣ ਲੱਗੇ। ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚਿੱਟਾ, ਸ਼ੁਭ ਆਕਾਰੀ ਭਦ੍ਰਾ ਹਾਥੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵੀ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੱਟ ਨੂੰ ਤੋੜਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਅਖੀਰ ਨੂੰ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਖੋਦਣ ਲੱਗੇ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਪਿਲ ਮਹਾਤਮਾ, ਸਦਾ-ਥਿਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਘੋੜਾ ਵੀ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਜੋ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਉਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਹਥਿਆਰ, ਫਾਵੜੀਆਂ, ਹਲ, ਰੁੱਖ ਤੇ ਪੱਥਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਕਪਿਲ ਵੱਲ ਦੌੜੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੀਕ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਰੁਕ, ਰੁਕ! ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਘੋੜਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਹੈ!" "ਤੂੰ ਬੁਰੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ! ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਜੋ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ ਹਨ!" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਪਿਲ ਜੀ ਨੇ ਭਾਰੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਮਾਰੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਤੁਟ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਖ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮਾ, ਜਦ ਸਗਰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਬੁਲਾਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਬਹਾਦਰ ਹੈਂ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਘੋੜਾ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਲੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ, ਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ। ਮੇਰਾ ਯਜ੍ਞ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ।" ਸਗਰ ਦੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੇ ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖੋਦੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਯਕਸ਼, ਭੂਤ, ਪੰਛੀ, ਤੇ ਸੱਪ—ਸਭ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਅਤੇ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।