ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਅੰਬ ਅਤੇ ਚੰਪਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਿਕ ਵਿੱਚ ਬਕੁਲ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਚੰਗੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਪਾਨੀਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਲ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਤ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਛਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ, ਵੱਡੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਇਹ ਸੁਗੰਧੀ ਨਿਕਲਦੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਘਰ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੋਤੀ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਤਾਜ ਸੀ, ਜੋ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਢਲਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕਦਾਰ ਕੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਚੌੜੀ, ਭਾਰੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਲਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਹਾਰ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਪਾਸੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਧਾਗਿਆਂ ਵਾਲਾ ਪੀਲਾ ਵਸਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਜਖਮੀ ਪਾਸੇ ਉੱਤੇ ਹਲਕਾ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਹ ਇੱਕ ਸੰਪ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਉਂਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਮਸਰ ਦੀ ਢੇਰੀ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਚਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਦੀਵਟੀਆਂ ਨਾਲ ਚਹੁੰਕੋਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਚੰਨ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਬਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਅਤੇ ਗਹਣੇ ਤਾਜ਼ਾ ਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਨ੍ਰਿਤਯ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀਆਂ, ਸੋਹਣੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਆਰਾਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਬਾਲੀਆਂ, ਹਥ ਕਰੀਆਂ, ਹੀਰੇ ਅਤੇ ਲਹਿਰਦਾਰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵੇਖੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਚੰਨ ਵਰਗੇ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਬਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਮਹਲ ਨੂੰ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਦਿਰਾ ਅਤੇ ਖੇਡ ਕਰਕੇ ਥੱਕ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸੁੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਕੋਈ ਨ੍ਰਿਤਯ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀ ਅੰਗ-ਸਰਚਨਾ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕੋਈ ਤਾਨਪੂਰਾ ਚੁੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਵੱਡੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਕ ਹੋਰ, ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਢੋਲਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖ ਕੇ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ, ਆਪਣੀ ਢੋਲਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਲਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਲੇ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਆਪਣਾ ਤਾਨਪੂਰਾ ਚੁੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਇਉਂ ਸੁੱਤੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਇਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਇੱਕ, ਨ੍ਰਿਤਯ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਆਪਣੀ ਵਿਪੰਚੀ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਸੁੱਤੀ ਪਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚਮਕਦੀ ਨਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ, ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਢੋਲਕ ਨੂੰ ਛੁਹ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨਾਰੀ, ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਥੱਕੀ ਹੋਈ, ਛੋਟੀ ਢੋਲਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜਕੇ, ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖ ਕੇ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਹੋਰ ਇੱਕ, ਆਪਣੀ ਢੋਲਕ ਨਾਲ ਲਗਾਅ ਰੱਖਦੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਸੁੱਤੀ ਪਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚਮਕਦੀ ਨਾਰੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਨ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚ ਢਫਲੀ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਜਾਪ ਵਿਚ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਮਕਦਾਰ ਨਾਰੀ, ਆਪਣਾ ਘੜਾ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੁੱਤੀ ਪਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਸੰਤ ਵਿਚ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਲਤਾ ਹੋਵੇ। ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨਾਰੀ, ਨੀਂਦ ਦੇ ਜਾਦੂ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਸਤਨ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਪੂਰਨ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ, ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਦੂਜੀ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਸੁੱਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਾਜਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਤਨਾਂ ਉੱਤੇ ਦਬਾ ਕੇ, ਇਉਂ ਸੁੱਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਸੋਹਣੇ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਅਤਿ ਸੋਹਣੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਪਈ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਮੋਤੀ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਮਹਲ ਦੀ ਰੌਣਕ ਵਧਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਥੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਮੰਦੋਦਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੀ ਸੀ, ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਰਾਣੀ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਝ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਤਸਲਯ ਭਰਪੂਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਹੀ ਸੀਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ," ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਲਾਭਣ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਮੁਖੀ ਹਨੁਮਾਨ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਝੂਮ ਉਠਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤਾਲੀਆਂ ਵੱਜਾਈਆਂ, ਆਪਣੀ ਪੂੰਛ ਚੁੰਮੀ, ਉਲਾਸ ਵਿਚ ਨੱਚਿਆ, ਗਾਇਆ, ਉੱਚਕਿਆ, ਖੰਭਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਵ ਦਿਖਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ, ਗਿਆਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਚ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸੋਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀਤਾ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਨਾ ਤਾਂ ਸੁੱਤੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਨਾ ਖਾਧਾ-ਪੀਤਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਪਾਨੀ ਪੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਖ ਨੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ, ਨਹੀਂ ਚੁਣੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਨਤੀਜੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, "ਇਹ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ," ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਮਹਲ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਫਿਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਖੇਡਾਂ ਕਰਕੇ ਥੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਕੁਝ ਗਾਉਣ ਤੋਂ, ਕੁਝ ਨੱਚਣ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਦਿਰਾ ਤੋਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਈਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਕੁਝ ਢੋਲਕਾਂ, ਝੰਜਰਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜੀਆਂ ਸਨ, ਕੁਝ ਹਾਸ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਾਲੇ ਮੰਚਾਂ ਉੱਤੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਮੰਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਵਣ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਗਾਇਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਕਰਸ਼ਕ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।