ਜਦੋਂ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਰਾਵਣ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਹ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਅਜਗਰ ਵਾਂਗ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਸੰਭਲ ਕੇ, ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਚਬੂਤਰੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਇਕ ਬਲਸਟਰੇਡ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਓਟ ਲੈ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਥੋਂ, ਮਹਾਂਬਲੀ ਵਾਨਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਵਣ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸਯਾ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਉਹ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਝਰਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵੇਖੀਆਂ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਬਾਂਹਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਚੌੜੀਆਂ, ਵਿਜਲੀ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਘੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਚਕਰ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਨ। ਇਹ ਬਾਂਹਾਂ ਮੋਟੀਆਂ, ਸੁਡੋਲ, ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਨਖਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਸਨ। ਇਹ ਬਾਂਹਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਲੋਹੇ ਦੀ ਗਦਾ ਵਰਗੀਆਂ, ਗੋਲ, ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡ ਵਾਂਗ, ਰੌਸ਼ਨ ਸਯਾ 'ਤੇ ਪੰਜ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਲੰਬੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਠੰਢੀ, ਸੁਗੰਧਤ ਅਤੇ ਅਤਿ ਕੀਮਤੀ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਜਾਂ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੀ ਲੀਪ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਬੜੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਮਲਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਸੁਗੰਧਤ ਇਤਰ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਯਕਸ਼, ਨਾਗ, ਗੰਧਰਵ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਾਨਵ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਬਾਂਹਾਂ ਸਯਾ ਉੱਤੇ ਪਈਆਂ, ਮਾਨੋ ਦੋ ਮਹਾਨ ਸੱਪ ਹਨ, ਜੋ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਭਰਪੂਰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦੋ ਚੋਟਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਸੁਗੰਧ ਆਮ, ਚੰਪਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਕੁਲਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਸਾਹ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਮਾਨੋ ਸਾਰੇ ਮਹਲ ਨੂੰ ਭਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਤਾਜ ਸੀ, ਜੋ ਮੋਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਥੋੜ੍ਹਾ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕਦਾਰ ਕੰਨ-ਬਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਚੌੜੇ, ਭਰੇ ਹੋਏ, ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਲਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਹਾਰ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਾਸੇ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਮਹਿੰਗੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਰੋਮਾਲੀ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜਾ ਉਸ ਦੇ ਜਖਮੀ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਢੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਾਲੇ ਮਸੂਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗਾ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸੁੱਤੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਚਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਦੀਵਟੀਆਂ ਨਾਲ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਰੀਰ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਕੋਲ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰੀਤ ਪਾਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਕੰਨ-ਬਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਅਤੇ ਗਹਣੇ ਤਾਜ਼ਾ ਸਨ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਨਰ ਰਾਜ ਨੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਨਾਰੀਆਂ ਨ੍ਰਿਤਯ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀਆਂ, ਸੋਹਣੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ, ਆਰਾਮ ਕਰਦੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਸਨ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੰਨ-ਬਾਲੀਆਂ, ਹੀਰੇ ਅਤੇ ਲਹੂ-ਪਤਥਰ ਨਾਲ ਜੜੀਆਂ ਬਾਂਹ-ਕੜੀਆਂ ਵੀ ਵੇਖੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਕੰਨ-ਬਾਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਖਸ਼ਸ ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਦਿਰਾ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਥੱਕ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸੁੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਕੋਈ ਨਚਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਖਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਜਿਹੀ ਨਾਰੀ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਲੜਕੀ, ਜੋ ਵੀਣਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕੰਡੇ ਨੂੰ ਫੜੇ ਕਮਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਡਫਲੀ ਰੱਖ ਕੇ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੋਹਣੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ, ਆਪਣੀ ਡਫਲੀ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਮਾਨੋ ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਲੇ ਲਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੀ ਵੀਣਾ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ, ਸੋਹਣੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣੇ ਮਨ-ਪਸੰਦ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਨਚਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਆਪਣੀ ਵਿਪੰਚੀ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਪ੍ਰੇਮੀ-ਜੋੜੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਕੋਈ ਹੋਰ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਸੋਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਫਲੀ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਵਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਥੱਕੀ ਹੋਈ, ਡਫਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਆਪਣੀ ਡਫਲੀ ਨਾਲ ਲਗਾਅ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ, ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚਮਕਦਾਰ ਨਾਰੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੀ, ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਮਨ ਭਟਕਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਡਫਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਦਬਾ ਕੇ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਮਕਦਾਰ ਨਾਰੀ, ਆਪਣਾ ਘੜਾ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਲਤਾ ਵਾਂਗ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨਾਰੀ, ਨੀਂਦ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਲਗਾ ਕੇ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੀ, ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਿਹਰਾ, ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਲਤਪਤ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਗੀਤ-ਸਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਮਾਨੋ ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਇੱਕ ਸੋਹਣੇ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਵੱਖਰੀ ਪਈ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਸੋਭਾ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਮੋਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਮਹਲ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵਧਾ ਰਹੀ ਸੀ।