ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਦੀ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਾਲ ਵਿਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ, ਉਹ ਹਾਲ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਘਰਾਂ ਤੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚਹਚਹਾਹਟ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧਤ ਦਿਵ੍ਯ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਰਮ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਹਾਲ ਕੀਮਤੀ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਆਪ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹਾਲ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਪਾਂ, ਹੰਸ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਧੂਪ ਦੀ ਮਹਿਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਹਾਲ ਨੂੰ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਚਟਕਦਾਰ ਪਰੰਤੂ ਚਿੱਟੇ-ਮਟਮੇਲੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਹਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਹਾਲ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਪੰਜੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਰਾਵਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ, "ਇਹ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਲੋਕ ਜਾਂ ਇੰਦਰਪੁਰੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ।" ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਦੀਵਟੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ ਜੋ ਐਸੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਚਾਲਾਕ ਨੇ ਹੋਰ ਚਾਲਾਕਾਂ ਕੋਲ ਹਾਰ ਮੰਨ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਜਗਮਗਾਹਟ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਤੋਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਹਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਗ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਲੀਨ ਤੇ ਬੈਠੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਮਦਿਰਾ ਤੇ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਮਸਤ, ਆਪਣੇ ਖੇਡ-ਰੰਗ ਛੱਡ ਕੇ, ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੁੱਪੀ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਕਮਲ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਹੰਸ ਤੇ ਭੌਰੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਐਸਾ ਸੁੰਦਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੰਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਬੰਦ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਮੁਖ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਮਹਿਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਣ ਲੱਗੇ; ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਪੱਤੀਆਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਚਿਹਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਸਤ ਭੌਰੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਖਿੜਦੇ ਕਮਲਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, ਇਹ ਨਾਰੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਜਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਉਹ ਹਾਲ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਲੱਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਤਾਰੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਵਣ, ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਉਹ ਤਾਰੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਏ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।" ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਸੁਭਾਗੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ, ਰੰਗ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਉਹ ਨਾਰੀਆਂ ਦੀ ਲਾਲਿਤਾ ਤੇ ਸੋਭਾ ਉਥੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਜੂੜੀਆਂ ਖੁਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਗਹਣੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਵਿਖੇ ਪਏ ਸਨ, ਨੀਂਦ ਤੇ ਮਦਿਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮਸਤ ਹੋਏ ਪਏ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਮੱਥੇ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਮਿਟ ਗਈਆਂ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀਆਂ ਪਾਇਲਾਂ ਖਿਸਕ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਸੇ ਲਿਸ਼ਕ ਗਈ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾਈਆਂ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਢੀਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਮਰ-ਪੱਟੀ ਖੁਲ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੀਂ ਕੁੜੀਆਂ ਲਿਆਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੰਨ ਦੀਆਂ ਬਾਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਪਾਈਆਂ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਟੁੱਟ ਗਈ ਜਾਂ ਕੁਚਲ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹਾਥੀ ਨੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਾਂਗ, ਉੱਠ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਸੁੱਤੇ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਲਹੂ-ਪਤਤਰ, ਕਦੰਬ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਡੋਰਾਂ, ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਕਮਰ ਤੇ ਨਿਤੰਭ, ਹੰਸ, ਕਾਰੰਡਵ ਤੇ ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਰੇਤ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕਮਲ, ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਜਾਲੀ ਵਾਂਗ, ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਸੁੱਤੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਰਮ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੋਨੇ ਉੱਤੇ, ਗਹਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਸੁੰਦਰ ਰਤਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਸਾਹ ਨਾਲ ਉੱਡਦੇ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਉਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਝਲਕਦੇ। ਉਹ ਚਮਕਦੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ, ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ, ਉਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਤਲੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਨਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਬਾਲੀਆਂ, ਉਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕੰਬਦੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਸ਼ਰਬਤ ਅਤੇ ਮਦਿਰਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਕੁਝ ਨਾਰੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਰਾਵਣ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਲੈਂਦੀਆਂ। ਉਹ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਗੂੜ੍ਹੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਆਚਰਨ ਕਰਦੀਆਂ, ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀਆਂ। ਕੁਝ ਨਾਰੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਗਹਣਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਸੁੱਤੀਆਂ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵੀ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਪਏ। ਇੱਕ ਨਾਰੀ ਦੂਜੀ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤੀ, ਦੂਜੀ ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ। ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਜਾਂਘਾਂ, ਪਾਸਲੀਆਂ, ਨਿਤੰਭਾਂ ਤੇ ਪਿੱਠਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀਆਂ, ਅੰਗ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੁੰਝਲ ਹੋਏ, ਮਦ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਮਸਤ। ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੀਆਂ, ਉਹ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਇਕਠੇ ਸੁੱਤੀਆਂ। ਉਹ ਨਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਧਾਗੇ ਵਿਚ ਗੁੰਝੀ ਹੋਈ, ਮਸਤ ਭੌਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਵਾਯੂ ਨਾਲ ਗੁੰਝੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ, ਉਹ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਮਿਲ ਗਏ ਸਨ। ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਉਹ ਨਾਰੀਆਂ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਨਾਲ, ਭੌਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀਆਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੋਹਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀਆਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਵਾ ਹਿਲਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।