ਰਾਵਣ ਦਾ ਮਹਲ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਰ ਕੰਮ ਬੜੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਨੋਖੀਆਂ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਕਮੀ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ। ਇੱਥੇ ਇਲਾਹੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਲ ਤਪ, ਮਨ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੌਰਤ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਨ ਦੀ ਸੁਰਤ, ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਲ ਦੀ ਚਲਣ-ਫਿਰਣ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਵਾ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਧਰਮਵਾਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਸਣ-ਥਾਂ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਆਧਾਰ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਮਹਲ ਬਹੁਤ ਚੋਟੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਸੁੱਚਾ, ਤੇ ਚੋਟੀਆਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਅਸਚਰਜਕ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫਿਰਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਕਣਕਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉੱਡਦੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭੂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਜਾਏ ਜਾਂਦੇ, ਫਿਰਦੇ ਸਨ। ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਵਾਲਮੀਕੀ ਜੀ ਦੇ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ, ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਹੈ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਹਲ ਵਿਚ ਇੱਕ ਸੁੱਚਾ ਤੇ ਵੱਡਾ ਘਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਮਹਲ ਅਧਾ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਪੂਰਾ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਘਰ ਸਨ। ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਵੈਦੇਹੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮਹਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਚਮਕਦੇ ਭਾਗ ਨਾਲ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਲ ਚਾਰ-ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ-ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਖੁਲ੍ਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਔਰਤਾਂ, ਅਤੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲਿਆਈਆਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਮਗਰਮੱਛਾਂ, ਮਕਰਾਂ, ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਵਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਤਲ-ਪਤਲ, ਸੱਪਾਂ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ। ਜੋ ਕismet ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਉਹੀ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਕismet ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਘਰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਸਤੇ ਸਨ। ਇਹ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ, ਪੁਸ਼ਪਕ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੂਬੇਰ ਨੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਤਪ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਕੂਬੇਰ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ ਇਹ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਰਥ ਸੁੱਚੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਿਰਨ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੰਡਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਰੂ ਤੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬੇਹਤਰੀਨ ਆਲਤਾਰਾਂ ਨਾਲ। ਸੋਨੇ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ, ਨੀਲਮ ਤੇ ਵੱਡੇ ਨੀਲੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਆਲਤਾਰ, ਹਰ ਥਾਂ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ। ਅਦਭੁਤ ਮੂंगा, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ, ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਥੇਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ। ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਤੇ ਸੋਨੇ ਰੰਗੀ ਧੂਪ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਿਤ, ਸ਼ੁਭ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੰਡਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਪੀਣ, ਖਾਣ ਅਤੇ ਭੋਗ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸੁਗੰਧ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਪ੍ਰੀਤਮ ਵਾਂਗ ਮਿਲੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ “ਇਧਰ ਆਓ” ਕਿਹਾ, ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਥਾਂ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਇਹ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸੀ, ਪਿਆਰੀ ਨਾਰੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ। ਇਸ ਦਾ ਫਰਸ਼ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਾਂਗ, ਮੋਤੀ, ਹੀਰੇ, ਮੂੰਗਾ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਤੰਭਾਂ, ਜੋ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ, ਸਿੱਧੀਆਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀਆਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ। ਇਹ ਪੀਲਰ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੀ ਚੁੰਨੀ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ। ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਘਰਾਂ ਤੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਦੇਵਤਮਈ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਹਿਕਦਾ। ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਚੁੰਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਕੀਤਾ, ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਸੁੱਚਾ ਤੇ ਚਿੱਟਾ, ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੀ ਅਗਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ। ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ, ਚਮਕਤਾ ਤੇ ਚਿੱਟਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਦੇਵਤਮਈ ਹਾਲ, ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ, ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜੀ ਕਰਦਾ। ਫਿਰ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਸਭ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ; “ਇਹ ਤਾਂ ਸਵਰਗ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਲੋਕ, ਸ਼ਾਇਦ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ,” ਹਨੁਮਾਨ ਸੋਚਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਦੀਆਂ ਲਾਂਪਾਂ ਵੇਖਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਚਲਾਕੀ ਵਿੱਚ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਏ ਹੋਣ। ਲਾਂਪਾਂ ਦੀ ਚਮਕ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਚਮਕ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਹਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰ ਨੌਬਲ ਔਰਤਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਜੀਆਂ, ਕਪੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਹੋਈ, ਜਦ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਉਹ ਪੀਣ ਤੇ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਮਸਤ, ਖੇਡ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਗਹਿਰੀ ਹੋਈਆਂ। ਉਹ ਸੁੱਤੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਚੁੱਪ-ਚਾਪ, ਹੰਸਾਂ ਤੇ ਭੰਬੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਵੱਡੇ ਕਾਮਲ ਦੇ ਚਟਾਕ ਵਿਚ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।