ਉਹ ਅਦਭੁਤ, ਅਣਮਾਪਣ ਯੋਗ ਮਹਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਪਵਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਈ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਲ ਤਪ, ਧਿਆਨ, ਅਤੇ ਸ਼ੌਰ-ਮਰਦ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮਨ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸੀ, ਪਰ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਮਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸੀ, ਪਵਨ ਵਾਂਗ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਧਰਮਵਾਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਉਜਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਚੋਟੀਾਂ ਸੀ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ। ਇਹ ਚੋਟੀਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਅਦਭੁਤ ਲਗਦੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਭੋਜਨਹਾਰੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦਿਆਂ, ਵਿਅਕੁਲ, ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਖੁਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭੂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਠਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਵਾਸ਼ਵਿਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਮਹਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਨੇ ਇੱਕ ਸੁੱਚਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਲ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮਹਲ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਅੱਧੀ ਯੋਜਨ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ ਪੂਰੀ ਯੋਜਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉੱਚੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਵੈਦੇਹੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਭਟਕਦਾ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਹਨੁਮਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਇਹ ਮਹਲ ਚਾਰ-ਦੰਦ ਅਤੇ ਤਿੰਨ-ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਬੰਨ੍ਹੇ, ਮਹਾਨ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਯੋਧਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਦਾ ਮਹਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲਿਆਂਦੇ ਰਾਜਸੀ ਕੁਆਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਗਰਮੱਛ, ਮਕਾਰਾ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਆਕਾਰ ਦੇ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ, ਪਵਨ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਹਿਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਰਪਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਵਾਂਗ ਲਗਦੀ ਸੀ। ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਚੰਦ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਜਿਹੜੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਟੱਲ ਚਮਕ ਰਾਵਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਸੁਖਦਾਈ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਵੱਸਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਲ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਸਤੇ ਸਨ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ; ਉਹ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਸ਼ਪਕ ਸੀ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਥੇ ਸੀ। ਕੁਬੇਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਤਪਸਿਆ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕੁਬੇਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਇਹ ਰਥ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੁੱਚੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਥੰਮਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਲਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿਚ ਮਿਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਚਮਕਦੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਾਵਿਲੀਅਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਰੂ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਲਗਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹੋਏ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਕਲਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸੀੜੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਬੇਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਦਾਰ ਖਿੜਕੀਆਂ, ਨੀਲਮ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਨੀਲੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਦੀਆਂ, ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਵਿਲੱਖਣ ਮੋਤੀ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਲਾਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਥੇਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਲ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਸੋਨੇ-ਰੰਗੀ ਧੂਪ ਨਾਲ ਮਹਿਕਦਾ, ਸ਼ੁਭ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਧੀਆ ਆਕਾਰ ਦੇ ਪਾਵਿਲੀਅਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਭੋਗ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸੁਗੰਧ, ਜੋ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਭੋਗਾਂ ਤੋਂ ਉਠ ਰਹੀ ਸੀ, ਸੋਹਣੀ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਮਹਿਕਦੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਜੋਕੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਾਂਗ ਲਗਦੀ ਸੀ। "ਇਥੇ ਆਓ," ਕਹਿ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਇਹ ਹਾਲ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਿਆਸਤਰੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀੜੀਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਫਰਸ਼ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਮੋਤੀ, ਹੀਰੇ, ਲਾਲ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਹਾਲ ਕਈ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਥੰਮਾਂ ਨਾਲ, ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਥੰਮਾਂ ਨਾਲ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਥੰਮਾਂ ਉੱਚੇ, ਪੰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਉਡਦੇ ਹੋਏ, ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੇ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਹਾਲ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ ਮਹਿਕਦਾ। ਕੀਮਤੀ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਸੁੱਚਾ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ, ਧੂਏਂ ਵਾਲੀ ਅਗਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ। ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਪਰ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਹਾਲ, ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਵਾਧਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ, ਪੰਜ ਇੰਦਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ। ਫਿਰ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਰਖਿਆ ਹੇਠ, ਉਹ ਹਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ। "ਇਹ ਤਾਂ ਸਵਰਗ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ, ਸ਼ਾਇਦ ਇੰਦਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ," ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਦੀਵੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ; ਇਹ ਐਸਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਚਲਾਕੀ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਦੀਵੀਆਂ ਦੀ ਚਮਕ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਤੇਜ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਹਾਲ ਅੱਗ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਰਾਵਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਦਰਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠੀਆਂ ਸਨ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਮਦਰਾ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਖੇਡਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਲੀਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।