ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪੁਸ਼ਪਾਭਵਯਾ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਲ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਚਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਦਾ ਮਹਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ-ਸ਼ੌਕਤ ਅਦੁੱਤੀਅ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਬੇਰਿਲ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਪੰਛੀ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਮੂੰਗੇ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਨਾਨਾ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਅਦਭੁਤ ਸੱਪ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਉੱਤਮ ਕੁਲ ਦੇ ਘੋੜੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੂੰਗੇ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਇੱਛਾ ਦੇ ਰੂਪ ਹੀ ਹੋਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰ ਗਿੱਲੇ ਹੋਣ ਵਾਂਗ ਮੋੜੇ ਹੋਏ, ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਮਹਲ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵਧਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਸੁੰਦਰ ਸੁੰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਸੁੰਡਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਵੀ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਫੜੇ ਹੋਏ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਜਦੋਂ ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਹ ਮਹਲ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲਣ ਮਗਰੋਂ ਸੁੰਦਰ ਗੁਫ਼ਾ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਸੋਭਾ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਉਸ ਦਸ-ਮਥਾ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਹ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਦਰਨੀਯ, ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਹਰ ਥਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਚੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਛੋੜਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਮਹਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਮਹਲ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਸੁਨਹਿਰੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਮਹਲ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਤ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਅਧੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਤਕ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਅਨੋਖੀ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਲ ਤਪ, ਧਿਆਨ, ਤੇ ਸੂਰਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਨ ਦੀ ਅਡੋਲਤਾ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਇਹ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਿਲਣ ਵਾਲਾ, ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ, ਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਧਰਮੀ, ਤੇ ਜਗਮਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅਡਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਨੀਂਹ ਉੱਤੇ ਖੜਾ, ਕਈ ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਚਾਂਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਵਾਂਗ ਅਦਭੁਤ ਸਨ। ਉਥੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ ਪਾਏ, ਅੱਖਾਂ ਚੌੜੀਆਂ, ਉਲਝੀਆਂ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭੂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕੇ ਜਾਂਦੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਹਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਲ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਮਹਲ ਅੱਧੀ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਪੂਰੀ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉੱਚੇ ਮਹਲ ਸਨ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਹਰ ਥਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਵੈਦੇਹੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਫਿਰਦੇ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਡੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਇਹ ਮਹਲ ਚਾਰ-ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ-ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲਿਆਈਆਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਥਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੜਿਆਲ, ਮਕਾਰ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਹਵਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹਿਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਹੋਵੇ। ਜਿਹੜੀ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਵੈਸ਼ਰਵਣ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਕੋਲ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਟੱਲ ਸੋਭਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਵਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ, ਕਈ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਮਹਲ ਦੇਖਿਆ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ—ਇਹ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਪੁਸ਼ਪਕ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਕੁਬੇਰ ਨੇ ਇਹ ਰਥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕੁਬੇਰ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ ਇਹ ਰਥ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਰਥ ਖ਼ਰੀ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਹਿਰਨ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨ ਸੀ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੰਡਪਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਇਹ ਮੈਰੂ ਤੇ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਇਹ ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਉੱਤਮ ਵੇਦੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ। ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ, ਨੀਲੇ ਨੀਲੇ ਨੀਲਮ ਤੇ ਪੀਲੇ ਨੀਲੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੇਦੀਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਰਥ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੂੰਗਾ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਥੇਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਰਥ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੀ ਧੂਪ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਵਿਆਪਕ ਸਨ, ਤੇ ਇਹ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੰਡਪਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਇਸ ਆਕਾਸ਼ੀ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੀਣ, ਖਾਣ ਅਤੇ ਹੋਮ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਸੁਗੰਧ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਾ ਦੋਸਤ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇੱਥੇ ਆਓ," ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਰਾਵਣ ਸੀ, ਉਥੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਸਭਾ-ਮੰਡਪ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਰੀ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਫਰਸ਼ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਖਾਲੀ ਸਥਾਨ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੋਤੀ, ਹੀਰੇ, ਮੂੰਗਾ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਈ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਖੰਭਿਆਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਬਰਾਬਰ, ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਸਨ, ਇਹ ਮਹਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਇਹ ਖੰਭੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਚੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਗਲੀਚਾ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮਹਲਾਂ, ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਿਵਾਸ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸੋਭਾ ਵੇਖੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।