ਹਨੁਮਾਨ, ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਿੰਗਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਇਹ ਵਾਕਈ ਲੰਕਾ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਹੈ।" ਉਹ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਬਾਗਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਅਤੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ ਇੱਕ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਘਰ ਵੱਲ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਡਦਾ ਹੈ—ਪ੍ਰਹਸਤ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ, ਫਿਰ ਮਹਾਪਰਸ਼ਵ ਦੇ ਘਰ, ਅਤੇ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਘਰ, ਜੋ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੇ ਘਰ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹੋਦਰ, ਵੀਰੂਪਾਖ्ष, ਵਿਦ੍ਯੁਜਿਹ੍ਵ, ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ, ਵਜਰਦੰਸ਼ਟਰ, ਸ਼ੁਕ, ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਸਾਰਣ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰਜਿਤ ਦੇ ਮਹਲ, ਜੰਬੁਮਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁਮਾਲੀ ਦੇ ਘਰ, ਰਸ਼ਮੀਕੇਤੁ, ਸੂਰ੍ਯਸ਼ਤ੍ਰੁ, ਵਜਰਕਾਇਆ, ਧੂਮਰਾਕਸ਼, ਸੰਪਾਤੀ, ਵਿਦ੍ਯੁਦਰੂਪ, ਭੀਮ, ਘਨਾ, ਵਿਘਨਾ, ਸ਼ੁਕਨਾਭਾ, ਚਕ੍ਰ, ਸ਼ਠ, ਕਪਟ, ਹ੍ਰਸਵਕਰਨ, ਦੰਸ਼ਟਰ, ਲੋਮਸ਼ਾ—ਇਹਨਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ, ਯੁੱਧੋਨਮੱਤਾ, ਮੱਤਾ, ਧਵਜਗ੍ਰੀਵ, ਵਿਦ੍ਯੁਜਿਹ੍ਵ, ਵਿਜਿਹ੍ਵ ਅਤੇ ਹਸਤਿਮੁਖ ਦੇ ਘਰਾਂ, ਕਰਾਲਾ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਸ਼ੋਣਿਤਾਕਸ਼ ਦੇ ਘਰਾਂ—ਹਨੁਮਾਨ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ繁ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਖਿਰਕਾਰ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ—ਰਾਵਣ—ਦੇ ਮਹਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿੱਖਰ, ਹਨੁਮਾਨ, ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਨੂੰ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—ਕੁਝ ਹਥਿਆਰ, ਗਦਾ, ਸ਼ਕਤੀ, ਤੋਮਰ ਲੈ ਕੇ ਖੜੇ ਹਨ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਚਿੱਟੇ, ਲਾਲ, ਪੀਲੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ ਵਾਨਰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹਨ। ਉੱਚੀ ਜਾਤੀ ਦੇ, ਸੁੰਦਰ, ਯੁੱਧ-ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਿਖਤ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਵਿਰੋਧੀ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਐਰਾਵਤ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ, ਵੀ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਵੇਖੇ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਪੈਲਦੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵਗਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਲੀ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਜੇਹੀ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਚਮਕਦੇ, ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਤੋਂ ਅਡੋਲ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ, ਉੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪਲੰਗਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਥਾਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਹਰਾਂ ਦੀਆਂ ਥਾਲੀਆਂ, ਮਧੁ ਅਤੇ ਮਦਿਰਾ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਖੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਤ, ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਪਾਇਲਾਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ, ਕਮਰਬੰਦ ਦੀ ਘੁੰਘਰੂ, ਅਤੇ ਡੰਗਰ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਰੀਲੀ ਧੁਨ ਵਜ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ, ਵੱਡੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਚੌਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਪਲਾਸਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ, ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜਾਂ, ਮਹਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ, ਬੇਰਿਲ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ, ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਲੀ ਲੜੀ ਵਾਂਗ, ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ, ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਵੇਖੀਆਂ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਲ—ਸ਼ੰਖ, ਹਥਿਆਰ, ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲੇ, ਚੰਦ-ਹਾਲ, ਮਹਲ-ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ, ਖੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਤ—ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਘਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਦੇਵ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਨਿਦੋਸ਼, ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਮਾਇਆ ਵਾਂਗ ਬਣੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ, ਘਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਮਹਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ, ਬੇਮਿਸਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਤੁਲ ਨਹੀਂ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਸਮਾਨ ਵਾਂਗ, ਚਮਕਦਾਰ, ਕਈ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਮਹਲ, ਕਈ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਾਂਗ, ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ, ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਪਹਾੜ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਨਾਲ, ਰੁੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਨਾਲ, ਫੁੱਲ ਰੇਸ਼ਮੀ ਧਾਗਿਆਂ ਅਤੇ ਪੰਖੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਚਿੱਟੇ ਮਹਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਝੀਲ, ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ, ਅਜਬ ਜੰਗਲ, ਝੀਲਾਂ—ਇਹ ਸਭ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਸ਼ਾਨ, ਅਤੇ ਵਿਆਪਕਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।