ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਰਾਖਾਂ ਵਿਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਮਹਲ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਮਹਲ ਦੀ ਚਮਕ-ਚੌਂਧ, ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਮੰਡੇ ਹੋਏ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਸਜਾਵਟਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਣੀਆਂ ਅਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਥਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਾਥੀ-ਸਵਾਰਾਂ, ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਥੱਕਣ ਨਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਯੋਧਿਆਂ, ਅਜੈਯ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥ-ਚਾਲਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਹਲ ਅੰਦਰ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਰਤਨਾਂ, ਉੱਚ ਕੀਮਤ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀਟਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਥ-ਚਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਿੰਘਾਸਨਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਖੇ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ, ਅਨੇਕਾਂ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਮਹਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਖਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਸਖਤ ਰਾਖੀ, ਮਹਲ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਖਦੀ ਸੀ। ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੀਆਂ ਸਤਰੀਆਂ, ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਮਹਲ ਨੂੰ ਭਰ ਦੇਂਦੀਆਂ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਖੁਸ਼, ਸੁੰਦਰ ਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਥੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਲ, ਰਾਜਸੀ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਗंध ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤਬਲਿਆਂ, ਮ੍ਰਿਦੰਗਾਂ ਦੀ ਧੁਨ, ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਪੂਜਾ, ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਲ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਬਣਾਉਂਦੇ। ਮਹਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਡੂੰਘਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਾ, ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਮਹਲ ਅੰਦਰ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਰਤਨਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੌਣਕ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵੇਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਲੰਕਾ ਦਾ ਅਸਲ ਸਿੰਗਾਰ ਹੈ," ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਗਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਘਰ-ਘਰ, ਬਾਗਾਂ-ਬਾਗਾਂ, ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰਦਾ, ਆਗੇ ਵਧਦਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਚਲ ਕੇ ਪ੍ਰਹਸਤ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਮਹਾਪਰਸ਼ਵ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲਿਆ। ਫਿਰ ਕੁੰਭਕਰਣ ਦੇ ਘਰ, ਜੋ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹੋਦਰਾ, ਵੀਰੂਪਾਖਸ਼, ਵਿਦ੍ਯੁੱਜਿਹਵਾ, ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ। ਵਜਰਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾ, ਸ਼ੁਕ, ਤੇਜ਼-ਚਾਲਕ ਸਾਰਣ, ਅਤੇ ਬੁਧਿਮਾਨ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਦੇ ਮਹਲ, ਜੰਬੁਮਾਲੀ, ਸੁਮਾਲੀ ਦੇ ਘਰ, ਰਸ਼ਮਿਕੇਤੁ, ਸੂਰ੍ਯਸ਼ਤ੍ਰੁ, ਵਜਰਕਾਇਆ ਦੇ ਘਰ, ਧੂਮਰਾਖਸ਼, ਸੰਪਾਤੀ, ਵਿਦ੍ਯੁਦਰੂਪ, ਭੀਮ, ਘਨਾ, ਵਿਘਨਾ ਦੇ ਘਰ, ਸ਼ੁਕਨਾਭਾ, ਚਕ੍ਰ, ਸ਼ਠ, ਕਪਟ, ਹ੍ਰਸਵਕਰਣ, ਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾ, ਲੋਮਸ਼ਾ—ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਉਹ ਨੇ ਵੇਖੇ। ਯੁੱਧੋਨਮੱਤਾ, ਮੱਤਾ, ਧਵਜਗਰੀਵ ਘੋੜੀ-ਸਵਾਰ, ਵਿਦ੍ਯੁੱਜਿਹਵਾ, ਵਿਜਿਹਵਾ, ਹਸਤਿਮੁਖਾ, ਕਰਾਲਾ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਸੋਣਿਤਾਕਸ਼ਾ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉੱਚਲ-ਉੱਚਲ ਕੇ ਵੇਖੇ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਬਾਂਦਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਧੀਕਤਾ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਖਰਕਾਰ ਚਮਕਦਾਰ ਹਨੁਮਾਨ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ—ਰਾਵਣ—ਦੇ ਨਿਵਾਸ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਲੰਬੇ ਪਏ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤ-ਆਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਖਸ਼ਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੌਜਾਂ ਵੇਖੀਆਂ—ਕੁਝ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਭਾਲੇ, ਕੁਝ ਗਦਾ, ਕੁਝ ਸ਼ਕਤੀ, ਕੁਝ ਤੋਮਰਾਂ ਨਾਲ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਲਾਲ, ਚਿੱਟੇ, ਪੀਲੇ, ਅਤੇ ਤੇਜ਼-ਚਾਲਕ ਬਾਂਦਰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸੀ। ਉੱਚ ਵੰਸ਼ ਦੇ, ਸੁੰਦਰ ਹਾਥੀ, ਯੁੱਧ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਐਰਾਵਤ ਵਾਂਗ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਸੀ। ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਵਗਦੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵਗਦੇ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਫੌਜਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀਆਂ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਤਣ ਅਸੰਭਵ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਵੇਖੀਆਂ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਰੋਕੇ ਨਾ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪਲਕੀਆਂ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬੇਲਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰ, ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹਾਲਾਂ ਵੇਖੀਆਂ। ਖੇਡ-ਘਰ, ਲੱਕੜ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਮਾਡਲ, ਪ੍ਰੇਮ-ਘਰ, ਦਿਨ-ਹਾਲ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਮਹਲ, ਮੋਰ-ਸਿੰਘਾਸਨਾਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਅਤੇ ਉਤਮ ਮਹਲ, ਚੰਨਣੀ ਲਕੜੀਆਂ ਨਾਲ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਣਗਣਿਤ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਤਰ, ਦੇਖਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਦਾ ਘਰ। ਉਸ ਮਹਲ ਦੀ ਚਮਕ, ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ, ਮਹਲ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਖਟ, ਸੀਟਾਂ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬਰਤਨ ਵੇਖੇ। ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਬਰਤਨ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ, ਆਕਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ, ਵੀ ਉੱਥੇ ਸੀ। ਕੰਘੇ ਦੀ ਝੰਕਾਰ, ਕਮਰਬੰਦ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਅਤੇ ਤਬਲਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਰੀਲੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਮਹਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।