ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਦੇ ਵੱਲ ਬੜਾ। ਉਸ ਮਹਲ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਕੰਧ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੰਗ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਮਹਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਉੱਗੇ ਹੋਏ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸੂਰਮਾ ਸੀ, ਨੇ ਮਹਲ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਣਾਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਲ ‘ਚ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ-ਸਵਾਰ, ਨਿਰਭੀਤ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰ ਵੀਰ, ਅਜੇਹਾ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਰਥ-ਸਵਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਮਹਲ ਅਨਮੋਲ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉੱਚੀ ਕੀਮਤ ਵਾਲੀਆਂ ਆਸਨ-ਕੁਰਸੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਥ-ਸਵਾਰਾਂ ਤੇ ਵਿਸਾਲ ਸਿੰਘਾਸਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਮਹਲ ਸੋਭਾ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਅਨੇਕ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਪਸਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਸੇ ਮਹਲ ਨੂੰ ਸ਼ਿਸ਼ਟ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ‘ਚ ਸੁੰਦਰ, ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਮਹਲ ਵਿਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਜਸੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਹਲ ਚੰਦਨ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਮਹਲ ਵਿਚ ਡੋਲ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਸੰਖ ਦੀ ਧੁਨ ਉੱਡ ਰਹੀ ਸੀ, ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਉੱਥੇ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ ਸਦਾ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਮਹਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਅਨਮੋਲ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਦੇਖੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਲੰਕਾ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹੈ," ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਫਿਰਿਆ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਘਰ-ਘਰ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ ਨਿਡਰ ਹੋਕੇ, ਮਹਲਾਂ ਦੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਫਿਰਿਆ। ਵੱਡੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਹਸਤ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਮਹਾਪਰਸ਼ਵਾ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਘਰ, ਜੋ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਹੋਦਰਾ, ਵੀਰੂਪਾਖਸ਼ਾ, ਵਿਦ्युਜjihਵਾ, ਵਿਦyunਮਾਲੀ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਵਜਰਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾ, ਸ਼ੁਕ, ਤੇ ਤੇਜ਼-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰਣ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਗਿਆ। ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਦੇ ਮਹਲ, ਜੰਬੂਮਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁਮਾਲੀ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਗਿਆ। ਰਸ਼ਮਿਕੇਤੁ, ਸੂਰਯਸ਼ਤ੍ਰੁ, ਵਜਰਕਾਇਆ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਧੂਮਰਾਖਸ਼, ਸੰਪਾਤੀ, ਵਿਦ्युਦਰੂਪ, ਭੀਮ, ਘਨਾ ਅਤੇ ਵਿਘਨਾ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਸ਼ੁਕਨਾਭਾ, ਚਕਰਾ, ਸ਼ਠਾ, ਕਪਟਾ, ਹ੍ਰਸਵਕਰਨ, ਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾ, ਲੋਮਸ਼ਾ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਗਿਆ। ਯੁੱਧੋਨਮਤਾ, ਮਤਾ, ਧਵਜਗ੍ਰੀਵ ਘੋੜਸਵਾਰ, ਵਿਦ्युਜjihਵਾਂ, ਵਿਜਿਹਵਾਂ ਅਤੇ ਹਸਤਿਮੁਖਾ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖੇ। ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ, ਕਰਾਲਾ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਅਤੇ ਸ਼ੋਣਿਤਾਕਸ਼ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਲਾਂ ਵਿਚ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ繁ਦਾਈ ਦੇਖੀ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਖਿਰਕਾਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਹਨੁਮਾਨ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ‘ਚ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਫਿਰਦਾ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਅਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੀਆਂ ਪਈਆਂ ਦੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਖਸ਼ਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੌਜਾਂ ਦੇਖੀਆਂ, ਕੁਝ ਹਥਿਆਰਾਂ — ਭਾਲੇ, ਗਦਾ, ਸ਼ਕਤੀ, ਤੋਮਰ — ਲੈ ਕੇ ਖੜੀਆਂ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਲਾਲ, ਚਿੱਟੇ, ਪੀਲੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ, ਤੇ ਤੇਜ਼-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਬਾਂਦਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖੇ। ਮਹਲ ਵਿਚ ਉੱਚ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਸੁੰਦਰ, ਯੁੱਧ-ਕਲਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸ਼िक्षਿਤ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦਿੰਦੇ, ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਐਰਾਵਤ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ। ਉਸ ਘਰ ਵਿਚ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉਹ ਵੀਰ ਦੇਖੇ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਉਮੜਦੇ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵਗਦੇ। ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਫੌਜਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਸਨ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ, ਉਹ ਲੋਕ ਵੀ ਸਨ, ਜੋ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਵਨ-ਪੁਤ੍ਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪਲਕੀਨੀਆਂ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਲਤਾ-ਮੰਦਿਰ, ਤੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹਾਲਾਂ ਵੀ ਵੇਖੀਆਂ। ਉਹ ਨੇ ਹੋਰ ਰੰਗ-ਤਮਾਸੇ ਵਾਲੇ ਘਰ, ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜ-ਮਾਡਲਾਂ, ਪ੍ਰੇਮ-ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਦਿਨ-ਹਾਲ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੰਦਰ ਵਾਂਗ ਮਹਲ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਤੇ ਮੋਰ-ਸਿੰਘਾਸਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਲ, ਚੌਕੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਣਗਿਣਤ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਬਣਤਰ ਪੱਕੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਘਰ। ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹਲ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣੇ ਖੱਟ, ਆਸਨ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪਾਤਰ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਉਸ ਨੇ ਅਨਮੋਲ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਹਦ ਤੇ ਮਦਰਾ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ, ਵੀ ਵੇਖੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ, ਸੋਭਾ ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਵਿਚ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ-ਸ਼ੌਕਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ।