ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬਰਦਵਾਜ਼, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਿਆ ਦਾ ਸਮਰਪਿਤ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਚੇਲਾ ਸੀ, ਪੂਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੋਤਲ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਧੂ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਣ ਸੀ, ਬੈਠ ਕੇ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੈ, ਚਾਰ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਉਹ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਆਇਆ। ਵਾਲਮੀਕੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠਿਆ, ਆਪਣੇ ਵਾਕ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਚੰਭਾ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਆਰਘਯ, ਇੱਕ ਸੀਟ, ਅਤੇ ਸਲਾਮ ਕਰਕੇ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਖੈਰ-ਮਕਦਰ ਪੁੱਛੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਦਰਯੋਗ ਸੀ, ਉੱਚੀ ਆਦਰ ਵਾਲੀ ਸੀਟ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਲਮੀਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬੈਠਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਵਾਲਮੀਕੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਬੈਠਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਵਾਲਮੀਕੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਅਵਲੋਕਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦਾਨਵ-ਹਿਰਣ ਦੇ ਕ੍ਰੂਰ ਕਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸੁਰੀਲੀ ਕੌਆ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਕੌਏ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਗਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, "ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਉਹੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਸਾਧੂ, ਇਹ ਸਰਸਵਤੀ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰ ਆਈ ਹੈ।" "ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਾਧੂ, ਰਾਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੋ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਲਈ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, "ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਗਈ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕਰੋ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ 'ਤੇ ਹੋਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੁਪਤ।" "ਰਾਮ, ਸੌਮੀਤ੍ਰੀ, ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ, ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਗੱਲਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਣ ਜਾਣਗੀਆਂ; ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੋ, ਜੋ ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿਣਗੇ।" "ਜਦ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਰਾਮਾਯਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਰਹੇਗੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਉੱਥੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬਰਦਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚੇਲੇ ਉਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੇ ਗਾਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ। ਉਹ ਜੋ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਨੇ ਚਾਰ ਪਦਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ, ਉਸ ਦੁਖ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਲਮੀਕੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਜਾਗੀ, "ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਰਾਮਾਯਣ ਨੂੰ ਐਸੇ ਹੀ ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਾਂਗਾ।" ਉਹ ਉੱਚੇ ਥੀਮਾਂ, ਅਰਥਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ; ਸੈਂਕੜੇ ਸਮਾਨ ਮਾਪ ਦੇ ਛੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਬਣਾਈ ਜੋ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ, ਚੰਗੀਆਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੀਆਂ ਵਾਕਾਂ ਨਾਲ, ਰਘੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਸਾਧੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮਾਰਨ ਦੇ ਬਾਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਲਮੀਕੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਧਰਮਿਕ ਅਤੇ ਅਰਥਪੂਰਕ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹਰ ਇੱਕ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜਾਂਚਿਆ। ਫਿਰ, ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਫਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ। ਸਭ ਕੁਝ ਸਚਮੁਚ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਪੂਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਇੱਛਾ, ਧਨ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗੂ ਮਨਮੋਹਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਨਾਰਦ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਰਘੂ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ੂਰਵੀ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ, ਉਸ ਦੀ ਸਬਰ, ਮਿੱਠਾਸ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਗੁਣ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਅਦਭੁਤ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਮੀਤ੍ਰ ਦੇ ਸਹਾਇਤਾ, ਜਨਕੀ ਦੀ ਵਿਆਹ, ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਵਿਵਾਦ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਗੁਣ, ਰਾਮ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ, ਅਤੇ ਕੈਕਈ ਦੀ ਬੁਰਾਈ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ, ਉਸ ਦਾ ਨਿਕਾਸ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਦੁਖ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੁਖ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੱਡਣਾ, ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ, ਅਤੇ ਰਥ ਚਾਲਕ ਦਾ ਮੁੜ ਆਉਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ। ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਰ ਕਰਨਾ, ਬਰਦਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਆਵਾਸ ਬਣਾਉਣਾ, ਭਰਤ ਦਾ ਆਗਮਨ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਲਿਖੀਆਂ। ਰਾਮ ਦੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ, ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਦੇ ਯਾਤਰਾ, ਅਤੇ ਵਿਰਾਧਾ ਦਾ ਮਾਰਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਲਮੀਕੀ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੀ ਰਹੇਗੀ।