ਜਦੋਂ ਹਨੁਮਾਨ, ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲਾ ਵਾਨਰ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਈ ਉਸ ਦੀ ਰਾਖਵਾਲੀ, ਬਹੁਤ ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਕੰਪਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਘਮੰਡ ਨਾਲ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਵਾਨਰ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ। ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਹੈਂ। ਜੋ ਸਚੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਖੁਦ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਵਿਰਤਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ: ਮੈਨੂੰ ਖੁਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਵਾਨਰ ਆਪਣੀ ਵਿਰਤਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਕਿ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਉੱਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਆ ਗਈ ਹੈ।" "ਹੇ ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਿਆ, ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਉਹੀ ਸ਼ਰਤ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਸੱਚੀ ਤੇ ਅਟੱਲ ਗੱਲ ਹੈ। ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਵਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਨਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਰਾਵਣ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਜਾ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਕਰ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਰਾਖਵਾਲੀ ਵਾਲੀ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਲੰਕਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਖਵਾਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਰਤਾ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਹਾਥੀ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੰਕਾ ਦੀ ਕੰਧ ਫਾੜ ਕੇ, ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਨਾ ਵਰਤ ਕੇ, ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਖੱਬਾ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਹਸਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਨਗਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿਚ, ਸੋਹਣੀ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਲੰਕਾ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਤੇ ਜਾਲੀਆਂ, ਹੀਰੇ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਘਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਸਵਸਤਿਕ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਲੰਕਾ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁੰਦਰ ਗੁਲਦਸਤਿਆਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ, ਲੰਕਾ ਵਧਦੀ ਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਰਾਘਵ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਘਰ-ਘਰ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਲ ਵੇਖੇ, ਤੇ ਮਧੁਰ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਸੁਣੀਆਂ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੰਘਣਾਂ, ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਜੇਬਾਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਸੁਣਦਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਦੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਹੋਣ। ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਪਾਂ, ਹੱਥ clap ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਤੇ ਸੀਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵੀ ਸੁਣੀਆਂ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਸੁਣੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਲੀਨ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੇਖਦਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੀ ਵਾਹ ਵਾਹ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਭਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਚਰਾਸੀਆਂ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਮੁੰਡ ਮੁੰਡਾਏ, ਚਮੜੇ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ, ਸਾਧੂ ਵਰਗੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੇਖੇ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਕੋਈ ਅੱਗ ਦੇ ਗੜ੍ਹੇ ਹਥਿਆਰ ਵਾਂਗ ਲੈ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਗਦਾ-ਮੁਗਦਰ, ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਲੱਕੜੀ ਵਾਲਾ ਹਥਿਆਰ ਸੀ। ਕੋਈ ਇਕ-ਅੱਖੀ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗਾ, ਥੁੱਲ੍ਹਾ, ਵੱਡੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲਾ, ਡਰਾਉਣਾ, ਟੇਢ਼ੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਬੌਨਾ ਸੀ। ਤੀਰ-ਧਨੁਸ਼, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਗਦਾ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਛੜਾਂ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬਰਚਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖੇ। ਕੋਈ ਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੋਟਾ, ਨਾ ਪਤਲਾ, ਨਾ ਲੰਮਾ, ਨਾ ਨੀਵਾਂ, ਨਾ ਚਿੱਟਾ, ਨਾ ਕਾਲਾ, ਨਾ ਕੁੱਬੜ, ਨਾ ਬੌਨਾ ਸੀ। ਕਈਆਂ ਦੇ ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਰੂਪ, ਸੋਹਣੇ-ਚਮਕਦਾਰ, ਝੰਡੇ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਭਾਲਿਆਂ, ਦਰੱਖਤਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਵਜਰ, ਗੋਪੀਆਂ, ਫੰਦਿਆਂ ਵਾਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਚੰਦਨ, ਸੋਹਣੇ ਗਹਣੇ ਪਾਏ ਹੋਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ। ਤੇਜ਼ ਭਾਲਿਆਂ, ਵੱਡੇ ਵਜਰਾਂ ਨਾਲ, ਲੱਖਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜੋ ਰਾਤ-ਦਿਨ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਸ ਨੇ ਵੇਖੇ। ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਮਹਲ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਾਨ ਦੁਆਰ ਨਾਲ। ਉਹ ਮਹਲ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ, ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਖਾਈ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਲ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਸੁਰਲੇਖ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦ੍ਰ ਦਾ ਸਵਰਗ ਹੋਵੇ। ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਹਿਨ੍ਹਿਨਾਹਟ, ਗਹਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਝੰਕਾਰਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਥਾਂ, ਵਿਮਾਨਾਂ, ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚਾਰ-ਦੰਦ ਵਾਲੇ, ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਾਥੀ, ਸੋਹਣੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਮਸਤ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਉਥੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਰਾਖਵਾਲੀ ਹੇਠ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਹਨੁਮਾਨ ਉਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਪਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। ਇੱਥੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸর্গਾ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਵਿਰਤਾ, ਲੰਕਾ ਦਾ ਸੋਹਣਾਪਣ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਰਾਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸੁੰਦਰ ਕੰਡ ਵਿਚ ਵਰਨਣ ਕੀਤੀ ਗਈ।