ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਪਵਨਪੁਤਰ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਜਦੋਂ ਲੰਕਾ ਦੀ ਰਾਖਵਾਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਦੇ ਵਚਨ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਕ ਅਡੋਲ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਨਾਰੀ ਵਿਅਕਤਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਗਾੜ ਨਾਲ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਨਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੈ। ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਹਨ, ਉਸ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ: "ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਿਲਿਆਂ, ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ, ਉਪਵਨ, ਬਾਗ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮਹਿਲਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੰਕਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਮੁੜ ਕਰੜੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦੀ ਹੈ: "ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਵਾਨਰ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਸਟ ਮਨ ਵਾਲੀ ਹਾਂ।" ਫਿਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਹਨੁਮਾਨ ਉਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਸੁਧੀ ਨਾਰੀ, ਜਿਥੋਂ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਉਥੇ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੰਕਾ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਰਾਖਵਾਲੀ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਦੀ ਚਪੇੜ ਨਾਲ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਲੰਕਾ ਵਲੋਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨਪੁਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਵੀ ਇਕ ਭਾਰੀ ਗਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਦ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਉਂਗਲੀਆਂ ਮੋੜ ਕੇ ਉਸ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਮੁੱਕਾ ਮਾਰਿਆ। ਪਰ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਨਾਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਤਿ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਏ। ਪਰ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਮੁੱਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ, ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਅਚਾਨਕ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਤੇ ਮੁੰਹ ਵਿਗੜ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਆ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਾਰੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਲੰਕਾ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬੋਲਦੀ ਹੋਈ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਆਖਦੀ ਹੈ: "ਮਿਹਰ ਕਰ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ। ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਧਰਮੀ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮ੍ਰਿਦੁਵਾਨ।" "ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪ ਹੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਵਾਨਰ। ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਰ।" "ਹੁਣ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਇਹ ਸੱਚ ਸੁਣ: ਮੈਨੂੰ ਸਵੈੰਭੂ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।" "ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਵਾਨਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਦ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਕਿ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਲਈ ਵਿਪੱਤੀ ਆ ਗਈ ਹੈ।" "ਇਹੀ ਆਲਾਮਤ, ਹੇ ਸੁਧੀ, ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਵੈੰਭੂ ਵਲੋਂ ਨਿਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਟਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।" "ਸੀਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਦੁਸਟ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰ।" "ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਇਸ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਅਤੇ ਜਨਕਾਂਦੀ ਕੁੜੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁ, ਓਥੇ ਲੱਭ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਰਾਖਵਾਲੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਵਾਨਰ-ਹਾਥੀ, ਵਧੀਆ ਬਲ ਵਾਲਾ, ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੰਕਾ ਦੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਫਾੜ ਕੇ, ਦਰਵਾਜਾ ਵਰਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਅੰਦਰ ਕੂਦ ਗਿਆ। ਵਾਨਰ-ਰਾਜ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ, ਉਹ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹਨੁਮਾਨ ਉਸ ਸੋਹਣੀ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਾਸੇ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਿਲਾਂ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਜ਼ਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹੀਰੇ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਲੰਕਾ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਸੁਵਾਸਤਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੋਹਣੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆਂ ਘਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਨਰ-ਰਾਜ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਘਵ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਹਰ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਮਹਿਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਿਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮਧੁਰ ਧੁਨੀਆਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੰਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਝੰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਰਗ ਦੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਸੀਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਵੀ ਸੁਣਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧ੍ਯਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਗਰਜਦੇ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਭਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਗੁਪਤਚਰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜਟਾਧਾਰੀ, ਮੂੰਡੇ ਸਿਰ ਵਾਲੇ, ਚਮੜੇ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਸਾ ਘਾਹ, ਅੱਗ ਦੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ, ਗਦਾ, ਮੁਗਦਰ ਅਤੇ ਲਾਠੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਕ ਅੱਖ ਵਾਲੇ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ, ਮੋਟੇ-ਪੇਟ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਡਰਾਉਣੇ, ਟੇਢੇ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ, ਵਿਅਕਤਿਤਾ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਨੱਟੂ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਵੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ, ਤਲਵਾਰ, ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗਦਾਵਾਂ, ਵੱਡੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੰਡੇ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਰਚਿਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੋਟੇ, ਨਾ ਪਤਲੇ, ਨਾ ਲੰਮੇ, ਨਾ ਨਿੱਜੇ, ਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਿੱਟੇ, ਨਾ ਕਾਲੇ, ਨਾ ਕੁਬੜ, ਨਾ ਨੱਟੂ—ਸਭ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ, ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਮਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਆਪਣਾ ਯਤਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।