ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਲੰਕਾ, ਰਾਖਸ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰ ਆਈ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਅਦਵਿੱਤੀਯ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਲਬੂਤੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਉਹ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਸਿਰਫ ਕੁਮੁਦ, ਅੰਗਦ, ਮਹਾਨ ਸੁਸ਼ੇਣ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੈੰਦ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਵਿਦ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਵਿਵਸਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ਪਰਵਣ, ਰਿਕਸ਼ਾ—ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ—ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਖੁਦ ਹੀ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਨੂਮਾਨ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸ਼ੌਰਯ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਮੰਡਿਤ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ ਲਗਾਏ ਹੋਏ, ਸੁੰਦਰ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਸਜੀ ਹੋਈ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਹਨੂਮਾਨ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਵਣ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲੰਕਾ, ਚਾਨਣਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਬਾਂਦਰ, ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਲੰਕਾ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਦੀ ਸ਼ਾਸਿਤ ਲੰਕਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਥੇ ਉੱਠ ਕੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ: "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਹੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ? ਜਦ ਤੱਕ ਤੇਰੀ ਸਾਂਸ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਸੱਚ ਦੱਸ।" "ਹੇ ਬਾਂਦਰ! ਰਾਵਣ ਦੀ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਚੌਤਰਫਾ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।" ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: "ਤੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਅਜੀਬ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈਂ? ਤੇ ਕਿਉਂ ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੜ੍ਹੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈਂ?" ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੰਕਾ—ਜੋ ਚਾਹੇ ਉਹ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੀ ਸੀ—ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: "ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਜੇਯ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।" "ਮੇਰੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ; ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਂਗਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਸੁੱਤਾਂ ਰਹਿਣਾ।" "ਹੇ ਬਾਂਦਰ! ਮੈਂ ਆਪ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹਾਂ—ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।" ਲੰਕਾ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸਨ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਸ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਅੰਗ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ, ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਬਹੁਤ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਉਪਵਨ, ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੰਕਾ, ਜੋ ਚਾਹੇ ਉਹ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਮੁੜ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: "ਹੇ ਨੀਚ ਬਾਂਦਰ! ਅੱਜ ਤੂੰ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੀ ਹਾਂ, ਹਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ।" ਤਦ ਉਹ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਘ ਹਨੂਮਾਨ, ਉਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫਿਰਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਚੰਗੀ ਮਹਿਲਾ, ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਉਪਰੰਤ, ਲੰਕਾ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਰੱਖਿਆਕਾਰ, ਉੱਚੀ ਗੂੰਜ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ। ਤਦ ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹਨੂਮਾਨ, ਜਦ ਲੰਕਾ ਵਲੋਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਚੀ ਗੂੰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਉੰਗਲੀਆਂ ਮੋੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਠ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਔਰਤ ਹੈ," ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ; ਪਰ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫਿਰਣ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਮੂੰਹ ਵਿਗਾੜ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਉੱਭਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਲੰਕਾ, ਬਹੁਤ ਘਬਰਾ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਨਾਲ, ਪਰ ਗਰਵ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: "ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ, ਹੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਜੋ ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਧੁਰ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ।" "ਹੇ ਬਾਂਦਰ! ਮੈਂ ਆਪ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਿਰਤਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਵੀਰ।" "ਹੁਣ, ਹੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਸੱਚ ਸੁਣ: ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।" "ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਬਾਂਦਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਰਾਖਸਾਂ ਲਈ ਸੰਕਟ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਇਹੀ ਸ਼ਰਤ, ਹੇ ਮਧੁਰ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਵਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ, ਸੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਟਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।" "ਸੀਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਤੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਰਾਵਣ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਮੰਨ-ਚਾਹੀ ਸਾਰੀ ਕਾਰਜ ਸਫਲ ਕਰ।" "ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਰਾਖਸਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ, ਹੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੇ, ਲੱਭ।