ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਵਾਨਰ ਸੀ, ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਲੰਕਾ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਾਜ ਹੇਠ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਲੰਕਾ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਖਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਦਰਖ਼ਤ, ਸੁੰਦਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਗੁੰਬਦ, ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਤੇ ਕਮਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਖਿੜ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਰਗਾ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੌਕਸੀ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਰਗੀ ਮਹਾਨ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕੰਧ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਈ ਸੀ। ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਝਨਕਾਰ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਹੋਰ ਵੀ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ, ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੱਕਿਆ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਵਿਲੱਖਣ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ, ਹੀਰੇ, ਮੋਤੀ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਫਰਸ਼ਾਂ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਰਸਤੇ—ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੈਟਸ-ਆਈ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀੜ੍ਹੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ, ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਤੇਜ਼ ਰਸਤੇ ਜੋ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਜਾਪਦੇ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰਸਾਂ, ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਰਾਜਹੰਸਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ, ਤੇ ਗੀਤ-ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਲੰਕਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਟੱਕਰ ਦੇ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਲੰਕਾ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਰਾਖਸ਼ਸ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਦੀ ਇਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਲੰਕਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਤੁਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਬੜੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖੀ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸੈਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਇਹ ਲੰਕਾ ਜਬਰ ਨਾਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਸਿਰਫ ਕੁਮੁਦ, ਅੰਗਦ, ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਸੁਸ਼ੇਣ, ਜਾਂ ਮੈੰਦ ਤੇ ਦ੍ਵਿਵਿਦ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਵਿਵਸਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ਪਰਵਣ, ਰਿਕਸ਼ਾ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ ਹੀ ਯਸ਼ਸਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਵੀਰਤਾ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਪੜਿਆਂ, ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਲਪੇਟੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਤ ਨਾਰੀ ਵਾਂਗ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੀਵੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਲੰਕਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਲੰਕਾ ਨੇ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਾਜ ਹੇਠ ਸੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ। ਲੰਕਾ, ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਚਿਹਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਉਠ ਖੜੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੱਜੀ ਅਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਅਰੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ? ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ, ਜਦ ਤੱਕ ਤੇਰੀ ਸਾਹ ਬਾਕੀ ਹੈ।" ਉਹ ਫਿਰ ਕਹਿੰਦੀ, "ਏ ਵਾਨਰ, ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਚੌਕਸੀ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸੈਨਾ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ।" ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ, "ਮੈਂ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਅਜੀਬ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਹੈਂ? ਤੇ ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਡਾਂਟ ਰਹੀ ਹੈਂ?" ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੰਕਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ, "ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਜੇਤ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਹਾਂ, ਰਾਵਣ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਇੱਥੇ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਂਗਾ ਤੇ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਮੈਂ ਆਪ ਲੰਕਾ ਹਾਂ, ਏ ਵਾਨਰ; ਚਾਰੇ ਪਾਸੋਂ ਇਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹਾਂ—ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।" ਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡਿੱਗ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਨਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਬੋਲੇ, "ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਇਸਦੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ, ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ, ਬਾਗ-ਬਗੀਚੇ, ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵੇਖਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੰਕਾ ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ, "ਏ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਵਾਨਰ, ਅੱਜ ਤੂੰ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਨੂੰ ਹਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਲੰਕਾ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਾਜ ਹੇਠ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਹਨੁਮਾਨ, ਉਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, "ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਸੁਵਧਾਨਾ, ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਲੰਕਾ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਨੇ ਉੱਚੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਦੀ ਚਪੇਟ ਮਾਰੀ। ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਵੀਰ ਸੀ, ਉਸ ਚੋਟ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਗੂੰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਉਂਗਲਾਂ ਮੋੜ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁੱਕਾ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਇਹ ਔਰਤ ਹੈ," ਇਸ ਲਈ ਵੱਧ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਪਰ ਉਸਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਲਰਜਦੇ ਹੋਏ, ਅਚਾਨਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵਿਗੜ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਹਨੁਮਾਨ, ਉਸਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।