ਪਵਨਪੁਤਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਬੜੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨਤਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਸੁਖਮ ਕਰਕੇ ਇਕ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਘਣੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ, ਹਨੁਮਾਨ, ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗਾਂ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਜਲਾਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਹਰਿਆਲੀ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਚਿੱਟੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਗੁੰਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਸੀ। ਲੰਕਾ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਰਗੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਸਨ, ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਹਫਾਜ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੀ, ਜੋ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਰਗੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਝੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਹਨੁਮਾਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਲਹਿਰਦਾਰ ਪੈਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਚੌਬਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਗਿਆ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਹੀਰੇ, ਬਿਲੌਰ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਕੌਰਿਡੋਰ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਅੱਖਾਂ-ਬਿਲੌਰ ਦੇ ਪੈਰਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀੜੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀ ਧੂੜ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰਸਤੇ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਣ। ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਕਾਂਜ, ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ, ਰਾਜਹੰਸਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਭੀ ਟੱਕਰ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਝੂਮ ਉਠਿਆ। ਲੰਕਾ ਉਸਨੂੰ ਐਵੇਂ ਲੱਗੀ ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਇਸ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਹਨੁਮਾਨ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਲਬੂਤੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਾਵਣ ਦੀ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੌਕਸੀ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਸਿਰਫ ਕੁਮੁਦ, ਅੰਗਦ, ਮਹਾਨ ਸੁਸ਼ੇਣ, ਮੈੰਦ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ, ਜਾਂ ਵਿਵਸਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ਪਾਰਵਣ, ਰਿਕਸ਼ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਵਾਨਰਾਂ ਲਈ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਹਨੁਮਾਨ ਦਾ ਮਨ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਸੁਗੰਧੀ ਲਗਾਈ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਵਾਂਗ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਨੂੰ ਦੀਵੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨੇ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਲੰਕਾ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸਿਰਮੌਰ ਸੀ, ਦਾਖਲ ਹੋਂਦਿਆਂ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਾਜ ਹੇਠ ਲੰਕਾ, ਉਸ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪ ਹੀ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਚਿਹਰਾ ਵਿਖਾ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਪਵਨਪੁਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ, ਭਾਰੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਬੋਲ ਪਈ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਹੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ? ਸੱਚ ਦੱਸ, ਜਦ ਤਕ ਤੇਰੀ ਸਾਹ ਬਾਕੀ ਹੈ।" "ਹੇ ਵਾਨਰ, ਇਹ ਲੰਕਾ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਤੇਰਾ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।" ਤਦ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਜੋ ਤੂੰ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਅਜੀਬ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਹੈਂ? ਤੇ ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਡਾਂਟ ਰਹੀ ਹੈਂ?" ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ, ਲੰਕਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਪਵਨਪੁਤਰ ਨੂੰ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਈ। "ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਜੈਯ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾਖਲ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ; ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਹੇ ਵਾਨਰ, ਮੈਂ ਆਪ ਲੰਕਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹਾਂ—ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" ਲੰਕਾ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਔਰਤ-ਰੂਪੀ, ਵਿਅੰਗ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬੜੀ ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ, ਬੁਰਜਾਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਬੜੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ, ਬਾਗ, ਉੱਘੇ ਮਕਾਨ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇਖਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ, ਲੰਕਾ, ਜੋ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਮੁੜ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਈ, "ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੇਂ ਵਾਨਰ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ।" ਫਿਰ ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਉਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, "ਮੈਂ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਭਲੀ ਮਹਿਲਾ, ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਲੰਕਾ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੀ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਸੀ, ਭਾਰੀ ਗੂੰਜ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਫਿਰ ਪਵਨਪੁਤਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਭਾਰੀ ਗੂੰਜ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਚੀਕ ਪਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਮੋੜ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਮੋਠੀ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ "ਇਹ ਔਰਤ ਹੈ," ਇਸ ਲਈ ਪੂਰਾ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮੋਠੀ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਲੰਕਾ, ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਅਚਾਨਕ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵਿਗੜ ਗਿਆ।