ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਆਪਣਾ ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਾਜ ਹੇਠ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲੰਕਾ ਦੀ ਸ਼ਾਨ-ਸ਼ੌਕਤ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਰਗੀ, ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਪੀਲਰ, ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਸੱਤ ਅਤੇ ਅੱਠ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਇਹ ਮਹਲ, ਬੇਰਿਲ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੰਕਾ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਅਕਲਪਨੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੋਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਉਹ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਹ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਮੀਨਾਰਾਂ, ਕੀਮਤੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਰੱਖਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾ, ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ, ਲੰਕਾ ਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ 'ਤੇ ਚਾਨਣ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਵਰਗਾ ਚਿੱਟਾ, ਝੀਲ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਡਦੇ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੁਣ, ਤੀਸਰਾ ਅਧਿਆਇ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਪਵਨ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ, ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਖੜੇ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਘਣੇ ਬਾਦਲ ਵਾਂਗ, ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਲੰਕਾ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਾਜ ਹੇਠ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਝੁਕੀਆਂ, ਚਿੱਟੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਕਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਰਗੇ, ਬਾਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ, ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਅਮਰਾਵਤੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕਦੇ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਝੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਝਣਕਾਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਮਪਾਰਟ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਲੌਰ ਦੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ, ਕੈਟਸ-ਆਈ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ, ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਅਸਚਰਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਫਰਸ਼ ਹੀਰੇ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੈਟਸ-ਆਈ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ, ਤੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਰਸਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉਠਦੇ ਹੋਏ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਾਂ, ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ, ਰਾਜ ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਸੁਭਾ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹਰ ਪਾਸੇ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਦਿੰਦੀ, ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਠੀ ਹੋਈ ਜਾਪੀ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਇਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਲੰਕਾ, ਅਦਵਿਤੀਯ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਵੇਖੀ ਅਤੇ ਸੋਚਿਆ—ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਵਣ ਦੀ ਫੌਜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਇਹ ਭੂਮੀ ਕੇਵਲ ਕੁਮੁਦਾ, ਅੰਗਦਾ, ਮਹਾਨ ਸੁਸ਼ੇਨ, ਮਾਇੰਦਾ, ਦਿਵਿਦਾ, ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਹਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ਪਾਰਵਣ, ਰਿਕਸ਼ਾ ਮੁਕਦਮ, ਜਾਂ ਮੈਂ—ਹਨੁਮਾਨ—ਲਈ ਹੀ ਯਸ਼ਸਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸ਼ੌਰਯ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀ ਪੋਸ਼ਾਕ, ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮੱਥੇ ਤੇ, ਉੰਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਅਤੇ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਲੰਕਾ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਦੀ ਅੰਧਕਾਰ, ਦੀਪਕਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੰਕਾ, ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਦੇ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਦੀ ਲੰਕਾ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਚਿਹਰਾ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਠ ਖੜੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਹਨੁਮਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਵੱਡੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਬੋਲਦੀ ਹੈ: "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਅਰੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ? ਸਚ ਬੋਲ, ਜਦ ਤੱਕ ਤੇਰੀ ਸਾਹ ਬਾਕੀ ਹੈ।" "ਮਕਰ, ਤੂੰ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਰੱਖਵਾਲੀ ਹੈ।" ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ: "ਜੋ ਤੂੰ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਸਚ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਅਜੀਬ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜੀ, ਤੇ ਕਿਉਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲਦੀ ਹੈਂ?" ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੰਕਾ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲਦੀ ਹੈ: "ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਜੈਯ ਰੱਖਵਾਲੀ ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਵਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਉਣਡਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗੀ, ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਹਾਂ, ਮਕਰ; ਮੈਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਵਾਲੀ ਕਰਦੀ ਹਾਂ—ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।" ਲੰਕਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਧੀਆ ਮਕਰ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਖੜੇ ਰਹੇ।