ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ, ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਉੱਡ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰਸਤੇ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਤੇ ਵਿਅਕਤ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਲੰਕਾ ਪਾਲੇਸਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤ੍ਹਰ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਾਲੀਆਂ ਸੁਤ-ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ, ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਤ ਤੇ ਅੱਠ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਨਾਲ ਜੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਬੇਰਿਲ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਹਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਅਕਲਪਨੀਕ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਿਰਲਾਪ ਤੇ ਇਕ ਖੁਸ਼ੀ ਆਈ; ਉਸ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਵੇਖੇ। ਉਸ ਨੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਚਿੱਟੇ ਮੀਂਹ-ਟਾਵਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਲੇਸ ਸਨ, ਕੀਮਤੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਹੋਈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਡਰਾਵਣੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੀ ਹੋਈ। ਚੰਦ ਵੀ, ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਲੰਕਾ ਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਦੁਨੀਆਂ 'ਤੇ ਚਾਂਦਨੀ ਦੀ ਚਾਦਰ ਪਾ ਕੇ। ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ, ਨੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਿੰਘੀ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ, ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਉਠਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੰਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਡਦਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਤੀਸਰਾ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਹਨੂਮਾਨ, ਵਾਯੂਪੁਤ੍ਰ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਆਪਣਾ ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਕ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬਦਲ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ, ਹਨੂਮਾਨ, ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੀ ਹੋਈ, ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਆਰਚਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਲੰਕਾ, ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਰੱਖੀ ਹੋਈ, ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਬਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਤੀਬਰ ਹਵਾਵਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਾਂਗ, ਲੰਕਾ ਚਮਕਦੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਚੁੰਨੀਆਂ ਤੇ ਛੋਟੇ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਝੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਹਨੂਮਾਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਬਿਲੌਰੀ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵੇਖੇ। ਫਰਸ਼ ਹੀਰੇ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਸੁਤ-ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਜੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ, ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਤੇਜ ਰਸਤੇ, ਜਿਹੜੇ ਆਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਉੱਚੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਕਾਂਗਾਂ ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਜਸੀ ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਦਿੰਦਾ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਲੰਕਾ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਗ ਆਈ ਹੋਵੇ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਲੰਕਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਟੱਕਰ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜੋ ਫਲ-ਫੂਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਰਲਾਪੀ ਹਨੂਮਾਨ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। "ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਾਵਣ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਤੇ ਤਿਆਰ ਹੈ।" "ਇਹ ਧਰਤੀ ਕੁਮੁਦਾ, ਅੰਗਦਾ, ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਸੁਸ਼ੇਨ, ਮਾਇਂਦਾ, ਦਿਵਿਦਾ, ਵਿਵਸਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਹਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਕੁਸ਼ਪਰਵਣ, ਰਿਕਸ਼ਾ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਸ਼ੋਭਾ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।" "ਤੇ ਮਹਾਨ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਖਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆਈ।" ਉਸ ਨੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਜਵੇਲਰੀ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਮੁਕਤ, ਉਨਗੁਣਤ ਨਾਲ ਮਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਦਿਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਦੀ ਚਮਕ ਲੰਪਾਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਰ, ਲੰਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘ, ਮਹਾਨ ਹਨੂਮਾਨ, ਵਾਯੂਪੁਤ੍ਰ, ਨੂੰ ਦਾਖਲ ਹੋਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਵਣ ਦੀ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੀ ਲੰਕਾ ਨੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਡਰਾਉਣਾ ਚਿਹਰਾ ਵਿਖਾਇਆ, ਤੇ ਉੱਠ ਖੜੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਵਾਯੂਪੁਤ੍ਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਵੱਡੀ ਗੂੰਜ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਅ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ? ਸਚ ਬੋਲ, ਜਦ ਤੱਕ ਤੇਰਾ ਸਾਹ ਬਾਕੀ ਹੈ।" "ਏ ਵਾਨਰ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪੁੱਛੀ ਗੱਲ ਦਾ ਸੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਵਿਅਕ੍ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਖੜੀ ਹੈਂ? ਤੇ ਕਿਉਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲਦੀ ਹੈਂ?" ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੰਕਾ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਵਾਯੂਪੁਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀ। "ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਜੈਯ ਰੱਖਵਾਲੀ ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਕੇ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਸੁਤਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।" "ਮੈਂ ਖੁਦ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹਾਂ, ਏ ਵਾਨਰ; ਮੈਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹਾਂ—ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।" ਲੰਕਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ, ਵਾਯੂਪੁਤ੍ਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ, ਇਕ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।