ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਤ ਪੈ ਗਈ। ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਸਿਮਟਾ ਕੇ ਬਿੱਲੀ ਵਰਗਾ ਛੋਟਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅਦਭੁਤ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ, ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਛਾਲ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀਆਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਨਗਰ ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਤੰਭ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਾਲੀਆਂ ਸੁਧਰੇ ਹੋਏ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਸਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਾਲੀ ਲੰਕਾ ਦੇਖੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਤੇ ਅੱਠ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਨਾਲ ਜੜੇ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਬੇਰਿਲ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਹਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਓਂ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਅਚਿੰਤਯ ਤੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਲੰਕਾ ਵੇਖ ਕੇ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਤੇ ਕਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ, ਉਹ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਨਗਰ ਚਿੱਟੇ ਗੁੰਬਦਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਕੀਮਤੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ, ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਗਰੀ ਰਾਵਣ ਦੀ ਬਾਂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਈ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ, ਲੰਕਾ ਦੀ ਸਾਥੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ, ਆਪਣੀ ਚਾਂਦਨੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਢੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਵਰਗਾ ਚਿੱਟਾ, ਝੀਲ ਵਿਚੋਂ ਉੱਡਦੇ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੁਣ, ਰਾਮਕਥਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਆਉਣ ਦਿਓ। ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨੁਮਾਨ, ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਵਰਖਾ ਦੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਾਨਰ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਾਜ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸੋਹਣੀਆਂ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਨਗਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਗਰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਸੋਹਣੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਚਿੱਟੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਮੇਹਰਾਬਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਨਗਰ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਿਜਲੀਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨਗਰ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੀ, ਜੋ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਉੱਚੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਚੁੰਨੀਆਂ ਅਤੇ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਰੁਣਝੁਣ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਨੁਮਾਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਡ ਕੇ ਕੰਧ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਜਦ ਉਹ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵੇਖਦਾ ਗਿਆ—ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਬਿਲੌਰ ਅਤੇ ਕੈਟਸ-ਆਈ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਚਬੂਤਰਿਆਂ ਨਾਲ। ਫਰਸ਼ ਹੀਰੇ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਸੁਧਰੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ। ਕੈਟਸ-ਆਈ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀੜ੍ਹੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀ ਧੂੜ ਸੀ, ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਰਸਤੇ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਹਰ ਥਾਂ ਕਾਂਜ, ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਕੂਕ, ਰਾਜ-ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਨਗਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੀ ਹੋਈ ਵਾਂਗ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਵਣ-ਰਾਜ ਲੰਕਾ ਦੀ ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਨਗਰੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਹਨੁਮਾਨ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨਗਰ ਨੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸੈਣਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੌਕਸੀ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਕੇਵਲ ਕੁਮੁਦ, ਅੰਗਦ, ਮਹਾਨ ਸੁਸ਼ੇਣ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੈੰਦ ਤੇ ਦ੍ਵਿਵਿਦ ਜਾਂ ਵਿਵਸਵਤਪੁਤ੍ਰ, ਹਰੀਪੁਤ੍ਰ ਕੁਸ਼ਪਾਰਵਣ, ਰਿਕਸ਼ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਹੀ ਯਸ਼ ਦਾ ਮਾਰਗ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਵੀਰਤਾ ਯਾਦ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਜਵੇਹਰਾਤਾਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਉੱਤਮ ਸੁਗੰਧੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ, ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਨਾਰੀ ਵਾਂਗ ਦੇਖਿਆ। ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਰਾਜਾ ਦੀ ਨਗਰੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਨੂੰ ਦੀਵੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਦੂਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਲੰਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਸੀ, ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਵਣ ਦੀ ਲੰਕਾ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਠ ਖੜੀ ਹੋਈ, ਡਰਾਉਣੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ। ਉਹ ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਗੂੰਜ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਹੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ? ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ, ਜਦ ਤੱਕ ਤੇਰਾ ਸਾਹ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਵਾਨਰ, ਤੂੰ ਇਸ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਰਾਵਣ ਦੀ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ।" ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਸੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਲੱਖਣ ਹਨ, ਨਗਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਖੜੀ, ਤੇ ਕਿਉਂ ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲਦੀ ਹੈਂ?" ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੰਕਾ, ਜੋ ਮਨ-ਚਾਹਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀ, "ਮੈਂ ਇਸ ਨਗਰ ਦੀ ਅਜੇਅਯ ਰੱਖਿਆਕਰਤਾ ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।" "ਮੇਰਾ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਇਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗੀ, ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਸੁੱਤਿਆ ਰਹੇਂਗਾ।" "ਮੈਂ ਆਪ ਲੰਕਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਵਾਨਰ; ਮੈਂ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹਾਂ—ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।