ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰਾਮਾਯਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵਾਲਮੀਕੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਸੋਚ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਚੇਲਾ ਭਰਦਵਾਜ਼, ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਪਕੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਤਦ ਉਸ ਸਾਧੂ ਨੇ ਬੈਠ ਕੇ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ, ਚਾਰ ਮੁੱਛਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਆਇਆ। ਵਾਲਮੀਕੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠਿਆ, ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਬੇਅੰਤ ਅਚੰਭਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਦਾਰਥ, ਆਰਘਯ, ਇੱਕ ਆਸਨ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਮਕਦਮੀ ਪੁੱਛੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਵਾਲਮੀਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬੈਠਣ ਦਾ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਵਾਲਮੀਕੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਆਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਵੀ ਬੈਠ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੈਠੇ, ਤਦ ਸਾਰਿਆਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਾਲਮੀਕੀ, ਉਸ ਘਟਨਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਦੇ ਦਿਲ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪੰਛੀ, ਕ੍ਰੌਂਚ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਪੰਕਤੀ ਨੂੰ ਗਾਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਮਾਦਾ ਕ੍ਰੌਂਚ ਲਈ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਪੰਕਤੀ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹੇ; ਇੱਥੇ ਸੋਚਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਦੁਆਰਾ, اے ਸਾਧੂ, ਇਹ ਸਰਸਵਤੀ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ "ਰਾਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੋ, اے ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਲਈ।" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਰਾਮ, ਸਉਮਿਤ੍ਰੀ, ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਉਸਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੁਪਤ।" ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਜਾਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ। "ਰਾਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੋ, ਜੋ ਪਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਟਿਕਣ ਤੱਕ ਰਹੇਗੀ।" ਜਦ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਰਾਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਜਾਵੇਗੀ, ਤਦ ਤੱਕ ਰਾਮਾਯਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਚੱਲਦੀ ਰਹੇਗੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰਹੋਗੇ; ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਉਥੇ ਹੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਵਾਲਮੀਕੀ, ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ, ਹੈਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਚੇਲੇ ਉਹ ਪੰਕਤੀ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਨੇ ਚਾਰ ਪਦਾਂ ਵਾਲੀ ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ, ਉਸਦੀ ਦੁਹਰਾਈ ਨਾਲ ਦੁਖ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਵਾਲਮੀਕੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਨਿਰਣਯ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਕਿ "ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਰਾਮਾਯਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਾਂਗਾ।" ਉਸਨੇ ਉੱਚੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ, ਅਰਥਾਂ, ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਣਾਈ; ਸੈਂਕੜੇ ਸਮਾਨ ਮਾਪ ਦੇ ਪਦਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਧੂ ਨੇ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ ਜੋ ਮਹਿਮਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਯੋਜਨਾਂ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਵਿਵਸਥਿਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੇ ਵਾਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੁਣੋ ਰਘੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਧੂ ਨੇ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮਾਰਨ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ। ਫਿਰ, ਵਾਲਮੀਕੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਅਰਥਪੂਰਕ ਪੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੋਜਣ ਲੱਗਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਸਾਧੂ ਨੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ 'ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਦੇਖਿਆ—ਮੁਸਕਰਾਹਟ, ਗੱਲਾਂ, ਚਲਨ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ—ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਅਡਿਗ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਵੀ ਉਸਨੇ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ, ਉਹ ਧਰਮਮਈ ਪ੍ਰਾਣੀ, ਸਾਰੇ ਪਿਛਲੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫਲ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਪੂਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਧਨ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਇਆ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਰਘੂ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ। ਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ, ਉਸਦੀ ਮਹਾਨ ਬਹਾਦਰੀ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਉਸਦੀ ਧੀਰਜ, ਮਿੱਠਾਸ, ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਉਸਦਾ ਵਿਸ਼ਵਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ, ਜਨਕੀ ਦਾ ਵਿਆਹ, ਅਤੇ ਤੀਰ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੇ ਪਲ— ਰਾਮ ਅਤੇ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਵਿਵਾਦ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਗੁਣ, ਰਾਮ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ, ਅਤੇ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ— ਰਾਮ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ, ਉਸਦੀ ਨਿਕਾਸ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਦੁਖ ਅਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਅਗਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣਾ— ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੁਖ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੁੱਟੀ, ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ, ਅਤੇ ਰਥ ਚਾਲਕ ਦਾ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ— ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਰ ਕਰਨਾ, ਭਰਦਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ, ਭਰਦਵਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਆਗਿਆ, ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ— ਘਰ ਬਣਾਉਣਾ, ਭਰਤ ਦਾ ਆਉਣਾ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼— ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਲਮੀਕੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮੇਟੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਰਚਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।