ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਸਮੰਜਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖਾ, ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਕੱਦੂ ਵਰਗਾ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਗਰਭ ਜਨਮਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਰਭ ਚੀਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਉਪਜੇ। ਉਹਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਦਾਈਆਂ ਨੇ ਘਿਉਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸਗਰ ਦੇ ਕੋਲ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਸਮੰਜਾ, ਬਹੁਤ ਅਜੀਬ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਤੇ ਹੰਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਇਹ ਪਾਪੀ ਕੰਮ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਗਏ। ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸਗਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਅਸਮੰਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਸਿਆਣਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਤੇ ਸਭ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਬੁੱਧੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਇਕ ਦਿਨ, ਸਗਰ ਨੇ ਵੱਡਾ ਯਜ੍ਯ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਤੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਵੈਦਿਕ ਯਜ੍ਯ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਥੇ, ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੁਝੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਉ, ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਸਗਰ ਨੇ ਉਹ ਯਜ੍ਯ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ?” ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਹੇ ਰਾਮ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਮਹਾਨਾਤਮਾ ਸਗਰ ਦੇ ਸੱਸੁਰ, ਹਿਮਵਤ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਾਊਂਟ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਥੇ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਯਜ੍ਯ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਇਲਾਕਾ ਯਜ੍ਯਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਸਗਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਉਸਦਾ ਪੋਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਯਜ੍ਯ ਘੋੜੇ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਇੱਕ ਦੈਤਿਆਨੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਘੋੜਾ ਚੁਰਾ ਲਿਆ। ਜਦ ਘੋੜਾ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਪੁਜਾਰੀ ਸਗਰ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, ‘ਇਹ ਯਜ੍ਯ ਦਾ ਘੋੜਾ ਚੋਰੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਯਜ੍ਯ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਬੜਾ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਹੋਵੇਗਾ।’ ਸਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ੍ਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਸ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਯਜ੍ਯ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਜਾਓ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਲੱਭੋ। ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਖੋਜੋ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਲਣ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਧਰਤੀ ਖੋਦੋ ਤੇ ਚੋਰ ਨੂੰ ਲੱਭੋ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੋਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਘੋੜਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਮੈਰਬਾਨੀ ਹੋਵੇ।” ਇਸ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵਿਚ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਖੋਜੀ, ਪਰ ਘੋੜਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਜਰ ਵਰਗੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਲਾਂ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹਲਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰਿਆ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਐਸਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ, ਦੈਤ, ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਖੋਦਦੇ-ਖੋਦਦੇ ਰਸਾਤਲ ਲੋਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਖੋਦ ਗਏ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਨਾਗ—all ਬਹੁਤ ਡਰੇ ਹੋਏ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਅਨੇਕ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਯਜ੍ਯ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੇ ਹਨ।” ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹ ਧਰਤੀ ਸਾਰੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਧਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹੀ ਇਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਕਪਿਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸਦਾ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੋਪ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੜ ਜਾਣਗੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਖੋਦਣ ਦੀ ਘਟਨਾ, ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਉੱਤਰ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਰਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਦਾ ਹੈ।